Vorst van de ballingschap

antwoordden: 'Ken uw wet, man van Juda, oog om oog, tand om tand’. En in deze stad Gaza leefde een man, een vergeten man. En hij kwam tot de Hebreeër en zeide: ‘Bedenk dat gij vreemdeling zijt en dat gij leeft bij hun genade. Geef uzelve in de handen van hunne oversten en bid’.”

Jonas van Gogh sluit zijn ogen en strijkt over zijn witte baard.

„Ik ken dit vers niet, oude man, en toch ken ik de Thora.”

Jonas de bijbel venter heft zijn oude hand op en wijst met zijn benige vinger naar Benaja, heen en weer alsof hij zacht beschuldigt en zegt: „Al dat geschreven staat, is niet steeds met inkt op perkament.”

Benaja glimlacht nu, want hij begrijpt Jonas, die vervolgt: „Als je de Thora kent, dan zul je weten dat een jood nimmer de wet mag verlaten. Ook nimmer de wet van het land zijner ballingschap. Denk aan onze goloez. En gedenk dat iedere jood het leven van honderd joden in zijn handen houdt. Leeft Israël in je?”

„Misschien, ik voel het nauwelijks.”

„Hoe heet je, mijn zoon?”

„Benaja.”

„Benaja, luister naar de wet voor Israël in goloez, koud geschreven met inkt op perkament,” en de stok van Jonas tikt bij ieder woord gebiedend op de keien, „Dino.. demalchoe-tho .. . dino.”

Benaja staart hem aan, de pistolen zakken, de armen hangen slap langs het lichaam. En Benaja herhaalt: „Dino... demal-choetho .. . dino . .. De wet van het land, dé wet.”

De pistolen vallen kletterend op de keien. Hij steekt zijn handen vooruit naar mijnheer de commissaris. De boeien klikken.

Stil wijkt de menigte . ..

Dino demalchoetho dino.

197