De koopbrief

kracht hadden ingezet, kreeg lijn en vorm. Ze wisten opeens, wat ze af en toe in hun lichamelijke uitputting dreigden te vergeten: dat het alles de moeite waard was geweest.

De intocht in Jeruzalem van Generaal Allenby, een maand later, onderstreepte hun zekerheid; de goede tijden zouden aanbreken, - het tehuis zou gevestigd worden en simpel en wezenlijk stelden ze het zich voor, in hun jong vertrouwen in beloften.

Het tentenkamp werd opgebroken, want de ge-evacueerden konden naar huis gaan. De ziekte had uitgewoed; Joseph wist, dat het niet aan hem lag, maar aan de eindigheid van iedere epidemie. Te veel waren er gestorven om nog vreugde te kunnen voelen om het einde van de ziekte. Hij liet ze gaan met zorg in het hart, en zij lieten hem gaan met tedere verbondenheid, die het afscheid moeilijk maakte. Daarna werd het heel leeg om Joseph heen. Hij had in een zó andere wereld geleefd, dat hij beschaamd merkte de koeien niet eens meer goed bij hun naam te kennen, en de dagelijkse ziekten in zijn eigen gemeenschap waren gelukkig niet ernstig genoeg om hem nacht en dag met zorg te vervullen. Hij had een lange weg af te leggen om Dina terug te vinden; toen hij haar vond, - toen zij hèm vond, - wist hij opnieuw, dat zij, de eeuwig wachtende, het offer gebracht had aan de zieken en de stervenden in het kamp, - zij, en niet hij.

176