Napoleons laatste levensjaren

NAPOLEONS LAATSTE LEVENSJAREN

barrassée en France; elle y serait dans une fausse position vis-a-vis du gouvernement. II en résulterait les inconvénients les plus graves: que si le général voulait absolument envoyer sa femme et ses enfants en France, il fallait qu’il les conduisit lui-même, et alors qu’il donnat le temps de faire venir un de ses anciens serviteurs pour le remplacer pendant son absence.” En alsof het alleen zijn goedhartige opoffering was, waardoor hij er toe kwam de Bertrands de vervulling van hun wenschen toe te staan, zeide hij tot Marchand: „C’est moi qui engage Bertrand a accompagner sa femme en Europe pour aller mettre ordre a ses affaires qui, s’il n’y allait pas, pourraient bien en souffrir.”

Bertrand liet zich niet door de houding van den Keizer verblinden. Hij vond het zeer natuurlijk, dat de Keizer hem gaarne bij zich wilde houden en deed het voorkomen, als geloofde hij, dat zijn vertrek slechts op diens bevel en met diens toestemming konen zou geschieden. Welke onaangenaamheden hij ookbinnens-huis van zijn vrouw te verduren had, hij dwong haar te blijven maar verzocht den Keizer — welk verzoek hem werd toegestaan — dat, wanneer er binnen het jaar geen verandering in den stand van zaken zou zijn gekomen, de Keizer hem een verlof van negen maanden zou geven, welk tijds-verloop Bertrand ruim genoeg voorkwam om in Engeland voor de opvoeding van zijn kinderen te kunnen zorgen en daarna terug te komen. Tevens wees hij er den Keizer op, wel te willen bedenken, dat zijn vertrek tegen zijn wil en op aanwijzing van den Keizer zelf geschiedde. Behalve de opvoeding van de kinderen, had hij nog andere redenen, die zijn vertrek naar Europa van belang voor hem deden zijn, namelijk de regeling van de erfenis die zijn vader nagelaten had en die — wanneer hij niet zelf zijn belangen kon bepleiten — hem en zijn kinderen dood-arm zou kunnen maken. Toch blèèf hij, niettegenstaande hij zeer goed voelde, dat Napoleon —telkenmale, wanneer hij de kwestie met hem besprak — meer en meer geprikkeld en vooringenomen tegen hem werd. Hij leed er onder, maar verborg zijn leed en zijn toenemende nerveusheid onder een schijnbare kalmte en onverschillige koelheid. Maar hij bleef.

Napoleon nu, voelde zich toen al zóó ziek, dat hij tegen Marchand zeide: „Bertrand ne voit pas que, si je le laisse conduire sa femme en Europe, il ne me retrouvera plus a son retour!”

De laatste ellende, waarvoor hij vreesde en waarom hij — naarmate hij zich zieker voelen ging — zich vaster klemde aan de Montholon; de laatste vereenzaming, dat hij — indien Bertrand