vroeger rijp, heeft vader eens gezegd, en de jidden komen uit het Zuiden vandaan. Bij ons worden de jongens meerderjarig als ze dertien zijn. Dan krijg je op het jodenschooltje een nieuw pak om bar mitswah te worden. Kort geleden, toen ik me had afgetrokken, alleen in het bed van vader en moeder, kwam er slijm uit mijn pikkie. Dan schrik je wel even.
Hoe zou het gaan, zo'n foto van je longen? De stralen gaan helemaal door je lichaam heen zonder dat je er iets van merkt. Net als bij tbc, dat voel je ook niet. De mensen op straat weten het vast niet, dat hier binnen zoveel mensen eraan lijden. Mijn jas ademt nog de regen uit die in de loden stof gedrongen is. Stijf houd ik mijn schooltas tegen mijn linkerzij gedrukt.
En ik hoest, hoest, hoest. Als ik nu eens tb heb, net als Saartje? Dan hoef ik lekker niet meer naar de hbs. Vader wou per se dat wij ernaartoe gingen, omdat hij die kans nooit heeft gekregen. Uit ben je ermee. Nu is Saartje ziek. En ik heb het nog nooit zo ellendig gevonden op school.
Even drukken ze een loden deur tegen mijn borst aan, waar ik met mijn kin net bovenuit kom. 'Diep ademhalen', en nog eens. 'Adem inhouden.'
Het is al gebeurd. Alleen moet ik wachten om te horen of de foto is gelukt. De uitslag komt later pas. Maar als ik wegga, zegt de juffrouw met het witte schort geruststellend, dat de foto er goed uitziet.
Een beetje jammer is het toch wel.
137