klacht had nu geen enkele zin meer, en ik volgde maar al te graag het advies van Hella om de zaak terug te nemen, wat door l'Humanité werd aanvaard.
Hiermee had ik mijn laatste opdracht voor de Internationale volbracht.
Eindelijk was er tijd om te lezen, en met afgunst ontdekte ik dat Lenin zich bezorgd maakte over kameraden die ziek waren geworden, ze als het ware koesterde, terwijl ik het gevoel had dat mijn ziekte als een misdaad werd beschouwd. In Trotski's brieven, tijdens de Burgeroorlog geschreven, drong hij erop aan gewonde, ingestorte Rood-gardisten niet te vergeten, want eens waren het toch fameuze kerels, en ik had toch ook mijn best gedaan al die tientallen jaren. Mij scheen men nu niet meer te kennen. Toen kwam Maurice, maakte een babbeltje en vertrok. Een maand later was hij er weer, en liet bij zijn vertrek een gestencild verslag van een bijeenkomst van de Europese leiding achter, met de mededeling erin: 'Kameraad Sal is hersteld en hervat zijn activiteit. Het bureau rekent erop dat hij aan de volgende bijeenkomst zal deelnemen.'
Als een geblinddoekte heb ik gereageerd op al die pogingen om mij te dwingen, en mijn woede werd door wanhoop ingegeven.
Wanhoop. Ik heb het woord gevonden, want het vertrouwen dat ik eens in de Internationale stelde, en de hoop die zij voor mij vertegenwoordigde, zijn verdwenen.
Er zijn nu drie Vierde Internationales: één is ontstaan uit het trio; de andere is een produkt van Posadas; de derde is die van Healy, in stand gehouden ook nadat Ernest en Joseph tot fusie waren overgegaan. Het is te veel van het goede, en getuigt van een verwarring, een gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel dat van revolutionaire leiders karikaturen maakt.
415•