de arbeidersklasse, en we staan nu voor geweldige overwinningen.'
Ik wou dat ik zo knap was als Ernest. Hij weet enorm veel van economie, en sommigen beweren dat hij de toekomstige theoreticus van de Vierde Internationale is. Hij is niet getrouwd, daarom kan hij zich helemaal aan de beweging wijden.
'Wat hebt gij gestudeerd?'
Ik haalde mijn schouders op. Drie jaar hbs.
'Natuurlijk is studie goed', vervolgde Ernest, 'maar sommige mensen raken erdoor in de war. In plaats van hun kennis te gebruiken, gooien ze alles op één hoop.' Hij sloeg me op mijn schouder en lachte: 'Dat denkt ge toch niet van mij, manneke? Ge weet wel beter. Toch moet een mens kritisch blijven, ook tegenover zichzelf. Ik wil wel graag gelijk hebben. Op het gymnasium noemde de filosofieleraar mij: gelijkhebber, en soms was ik zo uit koppigheid, alleen maar omdat ik niet wilde toegeven.'
Is dit de ingang van de métro? Over vijf minuten komt Michel Pablo mij halen. Hij is de secretaris van de Internationale. Hij en zijn vrouw Hella leven uitsluitend voor de revolutie. Kinderen hebben ze niet, net zomin als Lenin en Kroepskaja die hadden. Marx had wel kinderen. Trotski ook, liefst vier. Drie van zijn kinderen zijn vermoord door Stalin, een dochter pleegde in Berlijn zelfmoord. Ze beweren soms, dat ik nooit had moeten trouwen. Als je voor de revolutie wilt leven, is je gezin een blok aan je been, en jij bent het voor je gezin. Toen ik trouwde was ik een gewone jongen. En als je nu graag wèl kinderen wilt? Je hoeft toch niet alleen voor de kinderen van anderen te vechten? Michel schijnt nooit te laat te komen. Als hij op mij moest
!95