Amsterdam en zijne bevolking in de negentiende eeuw

SPIJS EN DRANK.

tijdens den oorlog bevangen door de vrees, ondervoed te geraken. Daardoor kwam zij er toe, groote hoeveelheden te verorberen, grooter dan zij, zonder deze vrees, verbruikt zou hebben.

Andere dan oorlogs-gegevens staan niet ten dienste. Deze moeten, ter vergelijking met oude gegevens, met voorzichtigheid aangewend worden.

De moderne industrie en het bedrijfswezen, welke in hun aanvangsperiode den werklieden weinig tijd voor eten lieten, hebben het broodgebruik sterk in de hand gewerkt; het zich uitbreidende kantoorwezen, met zijn buitengewoon groot leger van administratieve krachten — de eene helft der menschheid houdt zich onledig met het ad-ministreeren van hetgeen de andere helft doet of laat — deed er nog het zijne toe.

Zoo geraakte het gebruik van een warm middagmaal in discrediet. De zakjes met brood verdreven in snel tempo het aangewende hulpmiddel van pannetjes en potjes, die naar fabriek of werkplaats gebracht werden en in den regel voor drievierde met aardappelen gevuld waren.

De Amsterdamsche arbeider liet zich, door het karig toemeten van een schafttijd, in het beknotten van zijn voeding veel welgevallen. Veel meer dan

de buitenlandsche arbeider, wien een warm mid-

8