Jankef's jongste

ochtend, dien Maandagmorgen op de markt, tusschen de armoedestalletjes in, dien stuiver gegeven!

Hij ziet hem oud worden, grijnzen, bedelen om een groetje, om een gesprekje over de politiek, om een duizendste van een vleugje warmte, als om zich vast te klampen aan het leven dat hem begint los te laten, omdat de kou van een doelloos lijkend einde zijn ongepantserden ouderdom ijzig begint te omgrijpen.

Nooit kan hij het uitspreken, Eli, hoe hij, zonder dat hij begrip verwacht, een stil, verrukkend plezier geniet in die verborgen gedachte: „mijn geheim kent hij niet.” Hij weet niet dat ik hem gedenk met zulk een dankbaarheid die immers onmogelijk zonder gevolg kan zijn. Hij weet niet dat geen daad die het geluk voortbrengt van de verworpenen, ooit zonder glans blijft, van glorie en van zuivere vergelding. „Hij weet het niet,” denkt hij met een innerlijken lach van uitbundigheid, „dat hij een kind dat het leven liefhad, heeft geholpen het leven te bezitten. En dat ik, toen hij mij met zijn vijf koperen centen in den hemel bracht, daar in alle stilte een extra plaatsje voor hem besproken heb, even snel en eenvoudig toegewezen, als het met de kracht van de kinderlijke zekerheid voor hem werd opgeëischt.”

De stemming thuis, waar hij in valt, is als een groot zwart worgklced, dat over hem en het bezit van zijn dag wordt heengegooid. Lea en Mau stonden aan de deur: „Die krijgt feest binnen” zeiden zij elkaar toen Eli binnenging. Hij vindt de kamer heel en al donker; tegen een wand op een stoel zit Hanna zwijgend en roerloos opgedrongen; bij het laatste grijs van het raam naar de plaats ziet hij, als hij geschrokken rondzoekt, het hoofd van Moeder op haar zwarten romp in haar stoel. Zij zit zacht te snikken, de kamer overheerschend met de macht van de zwaartillende die zich overgeeft aan de smart van een teleurstelling; zooals zij daar uit het donker op-schemert, met naar haar gewoonte, het schijfje rauwe aardappel aan eiken slaap tegen de hoofdpijn, van de donkere kamer het schreiende hart zelf. Hij gaat zitten, hij durft niet terug; het is avond; hij durft ook niet dadelijk vra-

82