het samen is, en dat is om het lied, om de fijne dingen die er in staan, om de prachtige gebeurtenissen in de Toure, de droevige ook. Het lijkt of hij nu hoe langer hoe duidelijker geschoven wordt naar die plaatsen waar al het heerlijke onmogelijk en verboden is; studeeren en voor alles oppassen en op alles netjes zijn, en op de woorden letten die je zegt.
En dan een man worden, en „blokken”, zooals Jozef heeft gedaan.
Verwarring. Hij weet het niet, maar hij weet dat hij bang is, dat hij gedreven wordt naar waar hij niet wil zijn. Rabbi hier, inplaats van meneer Meijer, als die oud is, en dan getrouwd en zoo. Daar is wel iets groots aan. Ja, in Sjoel sta je, en alle anderen luisteren, dan kan het we! eens mooi zijn, enkele oogenblikken. Of zooals de Raaf, de Opperrabbijn, staat, voor de „Aroun Hakoudesj”, op Zondagmiddag, eens in het jaar, nadat hij op de Jodenschool is geweest, waar zij, opgejaagd door meneer Meijer, de antwoorden gegeven hebben op wat de Raaf vroeg en zij allen hun koekje hebben gekregen met chocola, van het Schoolbestuur. Daarna komt hij dan in Sjoel, de Raaf; alle killeleden zijn er en hij staat daar bij de Parnassiem in de bank met zijn toga om en zijn baret op, en iedereen kijkt naar hem hoe hij bidt, hoe zijn mond beweegt, hoe hij staat. En na het Mincha komt hij dan op de trap voor de Aroun Hakoudesj en hij begint. Dan trillen ze zeker allemaal van het prachtige, machtige, eerste woord. De vrouwen boven snikken als hij zijn tekst zegt uit de Siddere van den vorigen Sjabbesdag, met zijn fijne stem. Tante Martha komt ook, als het afge-loopcn is, behuild naar beneden en hoofdschudt tegen Vader, met gesloten mond, lachend door haar tranen heen,en:
„Je hebt je portie gehad, hè ?” zegt Vader lachend, en zij lacht nog veel liever uit haar aangedaanheid, en slaat hem kattig op zijn arm.
En het is zoo prachtig, dat hij zoo zacht begint; glimlachend, de Joodsche woorden wippen zacht naar je over door de lucht; ze zijn als van fijn elpenbeen.
Dat is wel mooi, als, na zijn Rede het Avondgebed wordt
3.o6