Jankef's jongste

„Daar is Jozef toch meester voor,” roept Jetje verrukt met gespreide armen, „om de fouten te tellen.”

„Het is zoo, hij zal gelijk hebben vandaag. Nou, maar ik hoop dat het goed verstaan is? Hij doet dan meer dan één fout, maar het neemt niet weg dat het toch een bovenste beste jonge is (Jozef knikt en zegt: maar zwak) maar zwak of sterk dat weet ik niet,” weert Jankef af, „en er wordt van dit huis uit door niemand in geroerd, ik wil het niet hebben hoor.”

„Het is toch geen essetee, het is jenever, het stinkt niet as je d’r in roert.”

„Of het stinkt? Nou. Het is veel erger als essetee. Jenever die eenmaal opgedronken is, die stinkt de heele wereld door, veel erger als essetee, geloof maar. En nou afge-loopen jonges, nou weer over wat anders, asjeblieft.”

Na het spelen van de kinderen, leest Jankef de goedkoope roman in afleveringen voor, die de volkskrant uitgeeft voor haar abonnés. Rondom de grootc olielamp zitten zij allen gespannen de elkaar eindeloos opvolgende sensaties te beleven, door den schrijver voor zijn onontwikkelde en maatschappelijk onnoozele lezers listig gekweekt uit de schokkende tegenstellingen van armoede en matc-rieele weelde; vanaf den zeldzaamsten misdaadslust tot de meest stompzinnige, en toch op eigenbaat bedachte onderworpenheid toe.

Jankef, in het misbruiken van zijn beste energie aan dit spel dat zijn sociale gevoelens bedot, leest met grooten ernst, met verhevenheid en doffe klagelijkheid, den slim bedachten onzin op; nu en dan onderbroken door een vraag om inlichting van iemand die in die overladenheid van feiten verward raakt, of door kreten van afschuw, medelijden, verwensching of toejuiching, bij de onwaarschijnlijke en vaak onmogelijke ervaringen die in de worsteling tusschen schijnheiligheid en ondeugdswellust de helden en heldinnen krijgen toebedeeld. De gevoelens van het gezin worden sluw naderbij getrokken en door den auteur, wanneer zij eenmaal weerloos zijn, mishandeld; het is een uitzuigsysteem van de aandacht en de gemeenschapsliefde, als licht-vergiftigde goedkoope foezel die den dranklust onder het drinken moet wekken en zoo

176