Jankef's jongste

de tafel gestompt; met gloeiende oogen gehaat, en krijtend gejuicht en in slimme slaging gelachen, saamge-spannen en geoorloogd; en soms staat er één huilend van tafel op, vijandig aangevallen omdat hij het spel vergooid heeft.

Jankef zit met zijn zoons van dertien tot achttien, als met volwassenen bezig, in zijn smachtende behoefte aan vriendschap en spel, niet lichtzinnig genoeg om de genieting buitenshuis te zoeken, en te bewogen van drift om de avonden op te eten als een koe haar grasmaaltijden.

Het kind zit dat alles aan te zien; bij een van de spelers om beurten achter de kaarten, leeft hij bij elk hunner de bewogenheden mee, terwijl hij begaan is met den verliezer; hij lacht bij hun overmoedige dartelheid, zonder te begrijpen waarom het gaat; hij juicht met zijn oogen als er een hoera opwiekt; en als er een weggedreven wordt, zit hij stil op zijn stoel en durft niet wat hij wil: naar hem toeloopen en hem omhelzen.

Eén ding is voor hem zeker, hoezeer onbewust het in hem leeft: wat hier gebeurt is tragisch, maar juist. Allen zijn zij hem oneindig lief; alle gezichten kan hij kussen. En er zal veel volgen uit dit conflict van hartstochten: woelingen van leven vechten boven de tafel, schijnen in de wereld te dringen en het groote leven te bevruchten; het zal in de wereld stuiten op machtig koud verzet; hij is deel en hij kan zich niet losmaken; het is hem ongevraagd gegeven; hij heeft lief en hij is bang. Hij merkt het aan zijn instemming bij het gejuich en het lachen, aan zijn behoefte om van allen de overwinning te zien; en ook, aan zijn bitter ontstellend medelijden met den huilend verslagene. Maar het allermeest aan de weifeling van zijn vader tegenover zijn moeder; aan zijn verzet tegen baar afkeuring van deze hartstocht-losmaking. En aan de gemengdheid van het zoet en het haatscherpe der heftige gevolgen.

Jozef, die niet meer aan de „Jiddisjkat” doet, leeft zijn bang naar het oude nest uit, met een van de avonden twee uur over de hei te komen fietsen, om thuis het

172