Jankef's jongste

leed en lust op een afstand, het spiegelbeeld zijn van zijn eigen, pas begonnen worsteling naar orde; het is ook, terwijl het beeld van nood en lust hem in stille angsten opjaagt, omdat de bontheid van eiken dag, geworden uit den drang van dit nest die alles levend weet te maken, hem in den droom van het stille verslinden der gebeurens in huis, zoo diep bevriend is.

De kachel en de lamp en de stille suizing van hun hitte in de achterkamer van het oude huis, houden de lichamen van de jongens en meisjes in een zachte verdooving bijeen. Dit geluk is, voor het kind, die Chanuka-avonden soms bijna niet te dragen. Alle ervaringen die de droevige tegenkanten hiervan zijn, worden bewust naderbij genomen, bijeengesleept, en als vijandige dieren die gewond hebben, worden zij in een wrekende bestraffing tegenover deze veiligheden gezet, die de geleden pijnen en angsten nu bezweren. Nu het zoo koud is buiten, zitten de meesten om de roodgestooktc kachel, tot er een gezamenlijke bezigheid komt.

Eli zit, na zijn eigen spel met Hanna en Jetje, erbij zonder eenige bemoeienis dan het volgen van het doen der anderen; als het geen Vrijdagavond is, heeft hij geen boek, want de school geeft er maar een in de heele week, en dat is op, als hij Vrijdagavond naar zijn bed gaat. Maar dat bespieden van de gemeenschap is hem genoeg: smartelijke verstoring als de kring gebroken wordt. Met den jongen die nu buiten eiken avond op hetzelfde uur zijn oliebollenroep door het stille straatje zingt, is hij begaan. Al is zijn lied het motief van den winteravond: zooals hij het, dof, tegen de met lancaster gordijnen bedekte ruiten zingt, in mineur, klinkt het tot hem als een klacht:

O-lie-koek een cent een bom, ze zijn nog war - rem