Jankef's jongste

denkt, omdat hij ze niet herkenbaar heeft kunnen vastleggen in een daadwerkelijk gebeuren, omdat zij slechts het levensrythme uitdrukken van hun bende, die plotseling, als bij instinct, tengevolge van de grilligheid van het materieele kansenleven, een kleurig tafereel weet te scheppen zooals hij het nergens anders ooit vindt.

Zoo komt hij een van die avonden binnen tegen donker, en in de huiskamer met het raam aan het binnenplaatsje zit men zonder licht te praten; het tafelzciltje en de gezichten rondom worden alleen belicht door een lamp-schijn vanuit de keuken, en door de vlam, waarbij moeder daar visch staat te bakken: de olielucht drijft de kamer in en het sissen dat door de deur dringt, roept het beeld bij hem op van een feestelijke energie, waarin de moeder daarachter, hen nog een krachtige vreugde bereidt. Wonderlijk is het als hij die deur mag openen en in de keuken kijkt, waar de fornuisvlam het magere gezicht van de vrouw in een lichtplas zet; het magere bezige gezicht, en de handen aan het staande lijf, die gespannen werken aan vuur en pannen. Die inkrimpende en uitzettende vlam in de van bakolie gevulde keuken, en de stille donkerte in de kamer die door dat uitschietende schijnsel steeds wordt opgejaagd; het ongewone daarvan en het onverwachte, maken de stemming tot iets ongrijpbaars: het is of hij voelt dat zij eens, in een van de vorige geslachten, trekkenden zijn geweest, en dat de gammele gezetenheid van dit leven door de resten van een nomadenbestaan wordt opgewekt tot die eenvoudige beweeglijkheid, die nooit genoegen kan nemen met een leven van vaste gewoonten en gezette uren.

Aan die kleurigheid op den rand van het zwerversleven, is angst voor hem, en ook bloedvolle, beproefde vreugde. Angst om de onzekerheid die er van de ongekende, maar aangevoelde wereld rondom, in neer-dreigt; soliede lust om wat de levenskracht die dit koos, ervan vermag te maken. Hij is er uit opgekomen, hij heeft er zich in gevonden, hij kan nog niet zeggen dat het zijn keus is geweest. Maar niet alleen omdat hij met de vleeschpijn van zijn nog weerlooze lichaam eraan verbonden staat, is hij met leed en lust daaraan saamhoorig. Het is ook omdat

169