Jankef's jongste

huilpartijen, blijft hij met dit Chanuka-deel van het heele strijdveld bezig; bij het afscheid nemen van den dag en in bed, en alle ochtenden en middagen op school, en steeds opnieuw aangewarmd, op den loop naar huis met Hanna, als het vier uur is; als de sneeuw verduistert tot schaduwen en naar het lamplicht achter de gordijnen drijft. Daar zingen zij weer, de heele week lang, op het zelfde oogenblik, terwijl het rijtje kaarsjes groeit, samen op dezelfde plek en met dezelfde plechtigheid het lied:

„De Joniers trokken tegen mij op,

Dat was in de dagen der Chasmoneeën;

Zij bestormen van mijn vestingen de muren,

Alle heilige olie verontreinigen zij.

Maar met het blijfgel in de kruikjes Gebeurt een wonder aan de Rozen.

Zoo hebben de Orde-zetters acht dagen gesteld Van dankliederen, en dit lied van verblijding.”

En in die diep-verborgen houding door het feest zelf gewekt, beleeft hij al de hevige bewogenheden der tegenstellingen van geluk en nederlaag, onder het zachte gul-zigen door der kleine avondfeestelijkheden, bij koekjes en ganzenspel, en het kaarten der grooten.

„Altijd en eeuwig in de Golem,” zegt Jankef, „daar wordt wat uitgebroeid, geloof dat maar.”

Wonderlijke avonden beleeft Eli in die week. De avonden zijn van het huis, en in het huis is bijna alles droom bij hem. Daarbuiten tracht hij zich te bezinnen; alles daarbuiten is nog vijandig: de school, de schoolkinderen, de speelgenooten in de straat, alle volwassenen, zelfs de familie, waar hij op Zaterdag en feestdagen op bezoek komt. In het huis alleen kan hij zich overgeven aan de diepste aanschouwing, aan het ondergaan van het gezamenlijke leven, en zoo ontstaat de droom. Het is als met wijde oogen opnemen, als met open oogen gretig indrinken van het gebeuren, door de stemming tot zich te nemen, door ze als lijfelijk in zijn eigen bloed te trekken, dat zij geproefd, doorkeurd, en onvergetelijk wordt. Er zijn er die hij met snijdenden weemoed jarenlang her-

168