Simcha, de knaap uit Worms

scherper, alsof het lichaam zich van de aarde wilde bewegen naar God, naar de vergetelheid voor de pijn en naar het geluk van de zaligheid, in steeds meer grondvergeten aanzet — stookte steeds tot heeter en uitzinniger vervoering aan. In die uitzinnigheid moesten angst en gruwing om dat omvallen en sterven van hen die geslacht waren, zich oplossen, en moest de eigen pijn daarna worden verdoofd. Tegen dien ontijdigen dood en de gewelddadige afknapping van de grenzen stelde zich het leven op in dronken gestalte van verzet die het evenwicht had aan te brengen. Het leven wilde zijn tekortkoming niet aanvaarden en verhonderdvoudigde zich snel in hevigheid tot een blinde stijging. Daartusschen smolt Rabbi Gerschom, verder nog dan zijn helpers, zijn laatste krachten weg in zijn haastigen slacht-arbeid. Hij had een visioen van in de hersenen bijtende bitterheid en dolle verheffing: opnieuw was de aarde ongeboren; de Ruimte was woest en ledig; alles was zee, en de Geest Gods zweefde over de wateren. Maar de wateren waren rood en rood was de lucht, en daardoorheen zongen de stemmen van de kinderen Israels, ongeboren en toch zinkend, alle stemmen: bescheiden en onbescheiden, van den eerlijke en van den slimmeling, den breede en den bekrom-pene, den sombere en den kinderlijk onbevangene. Rauw en heerlijk, hemelsch en toch met het geluid van het Gehenna doorgrauwd, zongen zij de heerlijkheid Gods, het ,,Adonaaj Adonaaj,” uit bloedende monden, met opengesneden rood-gutsende keelen als een wanklankige nabootsing van het Cherubiem-koor. — Nog vreesde hij een breuk in den afloop: éénmaal trok iemand Rabbi Peter het mes uit de handen, wilde hem te lijf, en doodde toen zichzelf na een smeekge-baar om vergeving. De weduwe van Rabbi Schönmann, wier dochter Gentil zonder dat zij het wist, ook bij Esther was gebleven, bruischte in waanzin op, gilde van woede tegen den vijand die geen uitkomst liet, zag den vijand achter den muur en liep zich het hoofd te pletter om hem daarachter te treffen. Het werd maar door enkelen opgemerkt, nog weinigen leefden maar. Dankbaar dat het einde was gekomen, stortte zich Gerschom uitgeput tegen Rabbi Peter aan om

367