Simcha, de knaap uit Worms

toe. „Menachem!” riep hij, onder het weeklagend „Sjemang” door de Gemeente die den zoon in het moeras zag storten. De dikke rossige Menachem kwam bleek en met betraande oogen naderbij. Aan den dood voor allen vandaag, daaraan had hij zeker gedacht zooeven, bij die vlucht naar het moerasmeer. Maar wie stelt zich de taak voor, het eigene te slachten om den vijand vóór te zijn, hier in den zomerschen ochtend onder God’s hemel die een kuil wordt waar de lucht verstikkend is, en dat haastig, van tel op tel, zonder kans op overweging?ZijnSynagoge-dienaarschap kreeg in zijn voorstelling een sombere diepte, want het was zeker dat Rabbi Samuel hem daarom koos, hij gaf er dat ambt een gruwelijke wijding mee. Dat gevoel van een plicht die teveel ging vergen op de grens van een leven dat niet slecht was geweest, deed hem een oogenblik aarzelen. In het terugdeinzende hoofd een kramptrekking om den open mond, oogen die in de ruimte boren. Dit is toch het ondenkbare, schreeuwde het in hem, onder een wanhoop waarin het gehoorzamen al besloten lag. Het heele lichaam brandt en weerstreeft iets dat volgen moet. De blikken peilen de volle diepte van het ongeluk, het ongeluk van de Kehillo Kedousjo Keulen. De Ke-hillo Kedousjo Keulen, zijn duizendvoudige meesteres en pleegkind, gaat onder. Hier is het, hier gebeurt het. God ziet het, en hijzelf, Menachem, is erbij en neemt er deel aan, de hoop van de doodsvijanden van Israël is weer werkelijkheid geworden. Menachem gilde wild op, als een huilend dier, den kop ten hemel, als een protest tegen de aarde die het nemen wil. Hij voelde het mes dat Rabbi Samuel hem in de hand drukte. Hij zag de onduldbare pijn van den vader om zijn stervenden zoon en wist dat alleen gehoorzamen hier nog mogelijk was. Hij deed het met halfafgewend hoofd; Rabbi Samuel viel om en Menachem, huilend, dreef zich met een waanzinnigen stoot het mes in den dikken buik. Hij rolde voorover als een ontluisterd, verbleekt goedaardig en verstandig stuk welgevallen. Hij was de laatste die zich had kunnen redden. De Walbroeders zagen dat de Joden bezig waren hen de verdienste, de Redding en de Vergiffenis te ontstelen. En gemakkelijker nog dan overal elders, door den

357