Simcha, de knaap uit Worms

aan zijn volledige gehoorzaamheid, die gering was in den grooten oogst van overgaven voor den Heer. En dan was er toch ook de daadwerkelijke afwikkeling der feiten: zelfs Bisschop Hermann’s vrees voor den Keizer nu het tot zulke onherroepelijkheden bleek te komen, kon hem geen macht meer in handen brengen die deze geweldige benden van tienduizenden gewapenden zou kunnen weerstaan. Daarom moest hij wel aan God’s beschikking hiertoe gelooven en zich daaraan overgeven, al kon hij eenigen tijd zijn opgewektheid niet vinden. Hij begon de mededeelingen van den voortgang der slachtingen met weerzin van angst tegemoet te zien en aan te hooren, en zuchtte veel over alles wat volgde. Na Neuss kwam Wevelinghofen aan de beurt, den volgenden dag, den vijfentwintigsten Juni; de Kruisvaarders schenen dus de onderkomens van de Joden op het spoor, en overstroomden als een brandende golf de plaatsen van hun asyl. Afgesneden van zijn schrijversplichten en radeloos, stond daar Rabbi Levie ben Samuel als leider van een paar honderd gemeente-zielen. Hij zou in verwarring geraakt zijn, had hij niet den steun gehad van den geneesheer Rabbi Samuel ben Jechie-el. Die had zich den Bisschop bij wien hij wellicht toevlucht had kunnen vinden, niet willen toevertrouwen. Hij vreesde daar toch ook uiteindelijk den doop-dwang, en een nog kouder en eenzamer en vernederender ondergang. De Bisschop was goed, dat wist hij. En hij wist ook: als men de volle kans had, om met zijn goedheid te arbeiden. Maar hij had er onder zijn raadgevers die stille vijanden van de Joden waren, een paar van zijn monniken, sluwe drijvers. En dat wist hij, Rabbi Samuel ben Jechie-el, door de slijping van de Leer op het Leven: wat is dan de Raadgever anders dan een stuk van den Raadnemer zelf? Men verontschuldigt zich met een leugen: ,,ik ben mijn raadgever niet. Ben ik het zwaard dat slaat? Ik heb het noo-dig voor dat oogenblik van de zelfverdediging, maar snijd ik er mijn nagels mee?” — Met zijn langen scherpen kop en de loensche mijmerende oogen had hij er lang over gewogen: als eenige Jodenslaaf wenschte hij niet over te blijven, zijn plaats was bij de zijnen. Daar in Wevelinghofen was ook de

355