Simcha, de knaap uit Worms

haat meegedragen, hetzij uit liefde en vereering aangebeden, en de handen van de Christenen waren verschroeid bij de aanraking. Blikken van Joden of Jodinnen hadden naderende lansen bezworen en de moordenaars voor den God van de Joden op de knieën gedwongen. Onnoemelijk veel Godsverschijningen aan de stervenden werden ontworpen en met ijlende verbeelding uitgemeten. Alleen de blik met zijn ongewisheid scheen een smeekgebed om het geloof aan die uitkomst toch niet af te wijzen. Synagoge-vensters waren bij het naderen van de benden gaan bewegen, de Hebreeuw -sche gevelteksten joegen hun letters dooreen als een angstige waarschuwende kudde; Thora-rollen, door de straten gesleept, hadden geweigerd het vuil van den bodem op te nemen, waren overeind gaan staan, hadden zingende stemmen uitgezonden en de Christenen in waanzinnige ontsteltenis en berouw gezet. Kruisvaarders hadden zelfmoord gepleegd onder het uitspreken van Hebreeuwsch dat zij nooit gekend hadden, en uit wonden, den Rabbijnen toegebracht, waren Psalmen gestegen, die de messen van de wilden krom hadden doen trekken in hun trillende handen.

Dat alles zweeg nu, de werkelijkheid daarvan was voor dezen van Keulen te dichtbij gekomen; men vastte om Worms en Mainz, en durfde van Keulen niet spreken. Rabbi Jitzgak had nog een tweede oogenblik van ontstemming, toen tusschen Reb Abram de goudsmid en den gebogen kleinen kramer Salzmann, door de heele kern van het verzet gevolgd, Simcha binnenkwam, en zij zich bescheiden maar strijdbaar in den uitersten achtergrond opstelden van de nu volstrekt overladen Synagoge.

Over de Parnassiem-gezichten liep een frons van moeilijkheid, en vele aanzienlijken zagen naar den Knaap om. Simcha moest het merken, er schoot een rood door zijn gezicht, en daarop overviel hem een nieuw, diepsnijdend besef van zijn onbegrijpelijk en onherstelbaar verlies in Worms. Was het dan mogelijk dat zij allen, vader, moeder, allen, allen, voor altoos uit de wereld van de levende menschen verdreven waren? Hoe moeilijk het te gelooven, en onmogelijk het nu te onderzoeken. Maar allen die hier zijn, nemen het toch

266