De gouden kroon van Beieren

opgevangen dat klonk als het morren van een monsterlijk groot wezen — woei door elk van die duizenden broze ruggen een koude rilling. Want die verschijning van weer een nieuw geheim boorde de angst in hun tref bare harten.

Geesten in die klokken, of geesten die ze bestuurden; het kon geen eenvoudig voorval zijn: zware levende voorwerpen springen van omhoog naar de aarde, naar hen, op deze plaats, en op dit uur. De Joden zijn dood, de aarde beeft, aanstonds zullen de doden uit hun graven rijzen en hen overvallen met hun kennis van die andere wereld, van dat gebied waaraan niemand ooit durft denken. Vooral de verkoolde Joden zullen hier tussen hen opstaan; hun geesten hebben niet lang gewacht met hun wraak. De Pest moest in aantocht zijn, ondanks het vuur dat daartegen immers een redding heette, maar wie kon die boosaardige geneesmeesters geloven? Zij bezochten zich rijk of bleven thuis, er werd gefluisterd dat zij het juist waren die de ziekte hierheen hadden gebracht, om hun raad en hun loze middelen duur te verkopen. In een oogwenk waren allen overtuigd dat zij hierheen gelokt waren om door het ongeluk te worden overvallen, en de massa wilde weg van hier, zij golfde in botsingen dooreen, ieder wilde vluchten en kon ternauwernood om vrouw of kinderen meer denken. Weldra was het een roepen, krijsen, vechten; kinderen werden al onder de worstelende voeten gelopen. De menigte was te talrijk, en niemand gaf leiding; tientallen bezweken onder die dooreen-hakende, onverdeelbaar lijkende kudde, waarin niemand wachten kon en geen de ander ontzag om het lijf uit die angst-greep te doen rennen, alsof het plein in brand stond en de plek waar zij stonden, zich zou openen om hen allen op te slokken en te verstikken. Het geschrei en de gillen en de kreten: ^£de Joden! De Ziekte!’ schoten boven die in delen golvende, trappende en met vuisten hamerende massa uit, naast die stilte van de dode as met de overgegeven blijfsels van