De gouden kroon van Beieren

de angstdromen werkelijkheid zijn geworden. Nu was alles stil. Enkele jonge mannen zochten hun bruiden om samen met haar te sterven. Allerlei genegenheden, nooit bekend of geduld, braken zich ruimte door benauwenis en daadwerkelijke belemmering: men zag in gesluierde bewondering mannen worstelen om een vrouw, vrouwen om een in verborgenheid geliefde man te bereiken; de blikken braken in bekentenis tot elkaar open tot een eerste lach, die ook de laatste zou blijven, de dood scheen bij allen aanvaard. Josbel en Goldknopf sjokten tussen die slepende volheid mee als de gelijken van de aller-domsten, in die stoet van duizend volwassenen en kinderen, door ondoordringbare muren van vijanden voortgedreven en begeleidend meegedwongen. Alleen de jonge vreemdeling zocht nog steeds rond, met opstandige blikken, hij was uit Worms komen vluchten en meende redding te brengen of vergelding. En eindelijk, bij het zien van die zich voltrekkende ramp waarin hij werd opgegrepen, drongen de tranen bij hem naar buiten van woede en verdriet om het jonge leven waarvan hij zelfs een uur te voren nog zoveel vervulling had verwacht. De bevestiging van aller angsten bleef niet lang uit: de Joden van Mente hoefden niet zover naar de vuurdood te lopen als in ’s Hertogenbosch, waar zij voor hun ongewone boodschap heel naar Vught hadden te wandelen. Hier hadden de drijvers geen tien minuten met grote ogen van hun triomf gevreten, of het Kerkplein stond als een levend visioen vóór hen, ondoordringbaar bezet met het volk en met de Gesel-broeders die de Jodenstraat niet had kunnen opnemen. Hun witte kleden en bonte vaandelpracht tussen het blauw en rood van de duizenden wambuizen en broeken hief het terrein om de Kerk tot de feestelijkheid van een toernooi veld. Er viel een grote stilte over het volk, in die koppen waarvan de meesten de wonden droegen waarmee de woesteling Gebrek ze verminkt had, toen de stoet met de Joden naderde. Het was de