De gouden kroon van Beieren

ver van de wereld was dat de volle betekenis van het ogenblik hem zon ontgaan; en eindelijk omdat het niet zeker was dat hij geen wonder zou oproepen. Rifke was vol alsem en vol woede daartegen. Het stond vast dat voor de Joden van Mainz, van de grootste Joodse Gemeente van het Duitse Rijk, ontkomen niet meer mogelijk was, men wachtte op de laatste uren; zijzelf stond nu, met de velen in de huizen, in de Synagoge en daarbuiten, met de rug tegen de muur. Want behalve van Worms was het uitmoorden met vuur nu van nog zoveel plaatsen bekend geworden: van Speyer, van Bazel, van Schaff-hausen; uit Genève, uit Stuttgart waar zij dus met Fantin op een kleine afstand onder de rook van hun doodsbedreiging had gelopen; uit Ulm, Augsburg, uit Kissingen, Erfurt, Bernkastel, Trarbach, uit Wittlich en Mühlhausen; uit een dozijn kleine plaatsen in Thüringen, uit meer dan dertig langs de Rijn, uit de Zuidelijke Lage Landen, uit Oostenrijk, Hongarije en Polen. Zij wist ook dat al die ontladingen van wrok en heerszucht over het leven, de Christenen niets hadden op gebracht. Want na die uitbarstingen van gewaande zuivering en van blinde drift tot uiterste Toeëigening, sloeg immers overal de algemener vijand in massaler vernietiging toe, de Pest. Geen stad of dorp waar na de triomf over het Jodenleven meer dan een derde van de inwoners nog tijd overhield om zich zelfs maar te bezinnen over wat zij hadden gedaan. Hongarije was half ontvolkt. Gebed noch loeiend feest van de zinnen, geweld noch olie van witte leliën en dille had iemand kunnen redden. Zoals bij enkele Joden, braken bij de Christenen overal waar de Ziekte verwacht werd en in de nabije omgeving het leven in dood omtoverde, de angst en de al te willig gemaakte verbeelding vergeefs open in wonderlijker Ontmoetingen en visioenen dan nog ooit waren rondgedragen. Kerken rezen uit de grond; God en alle Heiligen werden op de wegen gezien die redding beloofden; ieder voor-