De gouden kroon van Beieren

wegwijzers in het mensenleven toch zoveel manende vergelijkingen hadden gebracht omtrent de onwetende die zijn neus steekt in vraagstukken van gebieden die hij nooit ontginnen kan. En weldra was het een openbaar geheim, dat overal hart en vooral hersenen deed stilstaan en de onwillige blik dwong naar het beeld van de eigen wildste ondergang. Velen dachten, altijd weer opnieuw, dat het volledig oproepen van het eigen vreselijk einde, dat die diepste vereniging met de dood die in het leven mogelijk is, de voltrekking kon afwenden, omdat de zelfopheffing er in gekend werd. Het baatte hun niet meer dan het ooit hun voorgeslachten aan lotsverzachting had doen winnen: de vertrouwdheid met het onherroepelijke liet hen alleen toe, de pijnen krachtiger te weerstaan. Daar kwam de boodschap dat in Speyer de Joden waren overvallen; velen waren gevlucht, de meesten daarvan weer op weg naar een andere wachtende brandstapel; vierhonderd mannen, vrouwen en Idnderen waren levend verbrand. Angst en woede stormden tussen de Mainzer Joden rond. De handwerkers die niet gebogen leefden onder het blind vertrouwen in de berustende Schriftgeleerden, troepten samen met een paar geldschieters en de weinige verlichte geletterden: de levensdriftige Heilman, Jekutiel, Rabbi Mollins zoon, een stille Rabbi Fischlin maar die instemde met de mening dat men evengoed vechtend als weerloos Gods loon kon verwerven, en dan de smeden, meubelmakers, slagers en veel kleine handelaars. Die een-voudigen hadden de leiding, zij joegen elkaar op in hun verbittering, bijna daagden zij de Christenen uit. In Frankfort, zo betoogden zij, hadden de Joden ook gevochten; toen de noodklok was geluid, waren zelfs burgers met de Joden samen in verweer gerend tegen de Geselaars. Het was alsof het een afspraak van de Mainzer ontevredenen was, dat zij op dit punt van het Frankforter treurspel allen zwegen. Want zij wisten, dat daarna de Flagellanten opnieuw in de aanval waren ge