De gouden kroon van Beieren

Het was als een donderslag in de Synagoge waar men bijeen was, toen die woorden klonken; gebrekkig naar voren gebracht maar verstaanbaar genoeg: dat de Talmud was geschreven in het Oosten, en dat de bepalingen, de richtlijnen hun grondslag hadden in het leven van dat gebied, in Babylonië. En dat zij, Joden van Mente, hier in het Westen hun ongeluk hadden te bezien, in andere krach ten verdeling, in een geheel ander bestaan en tegenover heel andere vijanden. En dat zij daarom niet bereid waren, de Schriftgeleerden blindelings te volgen die blijkbaar nog in Babylon leefden en geen andere wegwijzer kenden dan de Talmud, en hun gemeenten daarmee met bedekte ogen naar de dood voerden, zoals dat nu al weer met zoveel duizenden in tientallen Gemeenten was gebeurd. Witte gezichten en brandende ogen, op getrokken lippen van verbolgenheid en verteerd geduld zonden daar de geletterde handwerker een stroom van steun toe, en Rabbi Mollin zag radeloos rond naar zijn medestanders, naar Josbel, Goldknopf, Mendel, Salman en Tröstlin, naar de twijfelachtige Heilman en naar zijn eigen drie zonen; de draden van zijn baard beefden. Hij beriep zich op zijn beide knappe dochters, Bonlin en Simcha, die immers on voorwaardelijk bereid waren, met haar vader te sterven in de zekerheid dat God dat zo bestemd zou hebben. Toen hij daarop met niets anders dan met een gebrul van woedende hoon beantwoord werd, zweeg hij bitter en verslagen voor die overmacht, die hij niet anders dan muitende onwetendheid kon noemen. De vrolijke Heilman, met zijn Slavische scheve en dikke neus vroeg dan, waarover men zich nog bezorgd maakte? De meesten van ons, zei hij, hebben toch hun geld al aan de gouden deerne ginds in Beieren gegeven, en bij ons is geld immers leven? — wie dan die gouden deerne was? vroeg iemand tartend, in een grimmige poging, voor zijn bezit althans het genot van een diepe verwensing te krijgen. Maar Heilman riep: ‘dat metalen hoedje, met de gekleurde