De gouden kroon van Beieren

misbruikt voor de misdaad van het doden. Het vuur beklaagt zich. De mens is zelf uit stof geworden, hij is van alle stof de sterke broeder. Hij is de verrader van zijn broeder Stof, hij is Kain.’ En tot aller luider vermaak liet hij er, weer schijnbaar onsamenhangend, op volgen:

‘Rabbijnen vind ik vervelend.’ En: ‘Men moet niets doen, men moet lopen, en toezien en niets doen, niets.’ Voor zich heen, zonder blik naar Rifke nog:

‘Men moet de liefste vrouw van de wereld kunnen trouwen en ermee wegreizen naar een ver, gelukkig eiland.’

Rifke en ook Ozia lachten vol vriendelijkheid, bij de vaderlijke vrolijkheid van de beide liedjeszangers en de gemelijke afweer van Fantin en de leraar. Hij was haar jongere broer, haar zoon. Was er niet een lust, om die wilde vlucht van gedachten te strelen, en misschien ook wel te temmen? Te temmen ook, ja, in haar mislukkende onstuimigheden, maar te waarderen, en te liefkozen. Zij zou het zich lang herinneren.

Nu kwamen, voor het eerst sinds zij bij Ozia werd opgenomen, de tranen toen zij op haar bed lag. In Peter kan zij immers ook niet volstrekt geloven, ook al is hij de enige die mèt haar die Lening verwerpt? Is dat dan nog wel belangrijk? Zij schreit, om Fantin, om Peter, om Reb Meijer en Simeon, om haar onzekerheid, om haar zachte storm naar de liefde, die zij alleen nog maar kent doordat anderen erom vragen. Maar die toch schijnt te betekenen wat zij wil: omhelzen, aan haar hart drukken, tevreden stellen en gelukkig maken met de rijkdom van haar lichaam en van haar tederste zorg. Krachten die zij om zich heen voelt zweven, maar nog nooit in hun volheid buiten zich tot werkzaamheid bracht.

Zo, even bedrukt als tevoren, maar bewogener, verliet zij de volgende ochtend Worms. Met Fantin. Zij wist dat zij zich tegenover hem in gevaarlijk gezelschap begaf, en hij, dat zijn