De gouden kroon van Beieren

ven als de balletjes aan Oom Fantins rekenraam; de tegenstelling tussen dat vertrek in ’s Hertogenbosch en die witte cel met het beeld van de Gekruisigde aan de wand is huiveringwekkend, en even raadselachtig voor haar als de Synagoge voor het Christenmeisje dat daar verdwaald zou zijn. Dat weet zij al zo lang: Joodse gebruiken in leven en godsdienst zijn voor de Christenen zo geheimzinnig, dat zij vrees en wantrouwen wekken. De Thoramantels, de onverstaanbare taal van de gebeden; het Bazuinblazen op Nieuwjaar en Grote Verzoendag werd soms door het ongeletterde en verwijderd gehouden volk begrepen of voor hen verklaard als een Joods alarm tot overval op de Christenen. Het kon niet nagelaten worden, maar menigmaal zagen de Joden op zulke ogenblikken angstig rond, omdat een voorkomende aanval van de Christenen niet ondenkbaar was. Zij behoort nu eenmaal tot de onderliggende partij; zij mag zich dan door dat uiterlijk beschermd weten en door de gevatheid die door de Christenen van haar dagen moeilijk is te doorzien — zij heeft toch al het plezier van haar ondernemingslust nodig, om haar onzekerheid en haar vrees te bedekken.

‘Wees gegroet, Maria, vol van Genade’ — Zo komt zij op de markt bij de Kerk, door de modderstraten, waar mensen, karren, wagens en paarden het meisje uit het stille Gelderse opnieuw verbazen en bezighouden, tot een dichte volksmenigte haar stuit, die rondom een houten toestel opeengepakt staat. Op planken vloeren tussen palen spreken, gebaren en lopen mensen als aangeklede poppen, boven en beneden, en roepen met dat spel kreten en lachdaveringen op van de toeschouwers. Het was de middag voor Vastenavond. Het Gilde van de Lakenwevers had Christus’ nederdaling ter Helle al voor het huis van de Schout vertoond, het was nu met zijn toneeltoestel van drie verdiepingen planken naar de markt getrokken, voor de Kerk, en Ricia stond in haar gewaad van