De gouden kroon van Beieren

niemand hem volgen kon, — zijn heiligheid stond voor elkeen vast, en al had hij zijn eigenzinnigheden zover gedreven dat het hem soms lustte, zonder hoofddeksel buitenshuis te lopen, niemand twijfelde aan zijn rechtschapenheid; hij liep opvallend in zijn kaarsrechte slankheid als een profeet; hij had een groot deel van zijn vermogen weggegeven en leefde zonder enig bedrijf van wat hem restte. Zijn geld was van drie geslachten; vader en grootvader hadden het geluk en het inzicht gehad, het te behouden. Zo ontstond hier en daar een takje aristocratie: zorgenvrij heid, geld voor kostbare boeken, tijd voor bespiegeling en het mogelijke overzicht. Hij waande zich zo los van het bezit als de enkele arme die de blijmoedigheid bezat om de dwingelandij en de vergiftiging ervan te ontwijken; hij wist niet hoe waar het was wat eens zo’n gelukkige vrijbuiter, een potsenmaker tot hem gezegd had: ‘uw spreken, Rabbi, is zilver, en uw zwijgen is goud.’

Toen het geschil aan de orde kwam tussen de Bachoer Reb Bendit en de Christen-weduwe, was Rabbi Eberlin in zijn volle kracht tegenover de Raad komen staan. Het verhaal van Susman was belangwekkend voor zijn gezelschap, al werd het hem door de mond van Reb Yidal de Synagoge-dienaar overgebracht in die gemengde stroom van eerbied en laatdunkendheid, die bij de Joodse menigte als brood zo eigen was geworden in de eeuwen van de inzinking na de eerste Kruistocht, en die de twijfel betekende van de nood in een te diepe en te langdurige nederlaag. Rabbi Eberlin wist dat hij het onmogelijke eiste, en dat hij zelfs geen beslissing in zijn geest kon bereiken bij enig dagelijks voorkomend rechts-geval. Want het Charter dat Bisschop Emerich van Worms zesendertig jaar geleden de Wormser Joden had opgelegd en dat nog gold, gaf de Voorzitter van de Raad het recht tot eigenmachtige besluiten zonder verantwoording aan wie ook. Maar aan zwijgen was Rabbi Eberlin niet toe, en de leden van de Raad, omdat hij