De gouden kroon van Beieren

wondering over zoveel Joodse onwil louter de dochter was van de verbazing om zoveel Joodse geringschatting van de overmacht. De overmacht stiet de hoofden achterover op de halzen, dreef toorn als tegen onhandelbare kinderen in de trekken, sloot de monden van de zwijgers in verachtende afwending of zette ze wijd open bij de woordvoerders die schreeuwden alsof geen redelijke tegenspraak mogelijk was. Hoe leeft dat toneel opnieuw bij Aron. In alle hoofden was verwondering, verontwaardigde of spiedende of stille verwondering, en overal vreemdheid, onbenaderbare turende vreemdheid. Eén jonge lange kerel was er bij, met uitstaande lokken aan de oren, een mannelijke schoonheid die scheen te zullen knappen van groeps-trots. Een andere kop fronste de brauwen, om de onbegrijpelijkheid van de Joden vaderlijk bezorgd. Zoveel daarvan zag Aron terug: een half afgewende rijpere kop met kroeshaar onder het kapje, en een omlaag zoekend gezicht vol moeizame bekommernis. Wrok bij Aron in het herdenken, door zijn Bisschop te voorschijn geroepen, van die teugelloze hovaardij zonder elke diepere wellevendheid als bloesem van de beproeving, zonder de geringste aarzeling omtrent de beslissing in de Godsvraag, als wijsheid die boven de gedachten doolt, en vol valse bestanddelen van het stof-bezit. Hij moet diep graven onder zijn hete verwonding, om de nederigheid op te delven; die jegens de Bisschop vals is, maar tegenover alle anderen als wijsheid in zelfloutering het edelste ogenblik van zijn leven. Omdat, door zijn nood van zoveel eeuwen geplet, een besef van de uiterste betrekkelijkheid schommelt boven zijn zekerheden, en alle wil van millioenen er in samenbindt en oplost in een smachting naar vrede. Dm uwentwil, Heer Bisschop, om de Christenen, om hunnentwil, stemt het mij bedroefd, dat men zo prat gaat op koper, steen en al wat nog meer stof is op de aarde, ja, op de grond zelf, op de bodem die God ons allen gaf opdat wij die zouden bewonen.