De gouden kroon van Beieren

moet dan betekenen de Onschuldige/ knikte hij met zijn kalme twijfel, en die had alleen maar gezegd, ‘wanneer men de woeker van de Christenen zou gaan straffen, dan kon men de Kerken wel sluiten/’ Toen de woeker die Zins heette, verboden werd, liet men die volgens de Wet aan de Joden over. Hoe? Er moest toch geld zijn. Fantin lei de ontwikkeling met kalme gretigheid uit: eerst was er alleen ruil geweest, van allerlei eenvoudige waren in een eenvoudig leven; er bestond wel geld, maar het was zelden in gebruik. Toen ging men de waren opkopen en verzenden, vervoeren, en er kwamen ook nieuwe dingen, hier en ook van ver, en die konden niet meer met ruil betaald worden. Nu, toen was er meer geld nodig. Het mocht niet tegen vergoeding geleend worden, maar het kon niet anders. De Kerk wilde alles bij het oude ruilen laten (zij lachten alle drie). Vraag of zoiets mogelijk is. Maar de handel, de koophandel, verstonden zij het goed (en of! zij knikten en trokken de ogen op met bijna feestelijke afwijzing van die vraag), de handel met goed en geld kwam er, en door wie? (zij knikken en hoofdschudden, en óf zij het weten en óf zij trots zijn) door de Joden! Voor de Christenen. . . verboden! Maar de Christenen hebben die handel van de Joden geleerd, en toen? moesten de Joden eruit, dood of eruit! en meestal dood. Nu denkt men even ver te zijn, men denktl Nu is het geld verzorgen weer woeker, en verboden, zoals de handel eerst verboden was. De handel is niet meer verboden, anders kon men niet alleen de Kerken, maar de hele wereld wel sluiten. Maar de woeker, verstaan? Die is nu weer bij de Wet op de Joden geschoven, met de schuld erbij. ‘Vraag/ zo rekende hij zijn vergevorderde leerlingen voor, ‘vraag, Tsy oe-Lemad, ga eens na en begrijp: Als wij de Christenen op onze Sabbath iets voor ons laten doen, dat voor ons verboden is, zullen wij dan die Christen het vergrijp aanrekenen alsof hij een Jood was? Nu; afgedaan, men kan niet rekenen en men wil