Jankef's oude sleutel

„Mag David niet voorgaan als-ie Goliath verslagen heeft?” „Laster niet, gek! Het zal je gestraft worden!”

„Hier!” Ozer haalt iets diep uit zijn broekzak: een grove vuil-blauwe katoenen beurs, en zoekt erin. Een gulden! Een harde zilveren gulden!

„Geld aannemen omdat men iemand een oog heeft uitgeslagen, dat mag men niet van God. Kijk dat an! dat moet Rebbe worden!”

Eli kijkt geschrokken op. Bedoelt hij het dan zoo? Dat kreng van een Tante Klare geeft er een andere beteekenis aan. En maakt hem zijn gulden ook nog onveilig.

„Ik, ik....” stamelt hij. „Wat is dat nou?” naar Ozer, en in het rond met een blik om hulp. Fie wendt met schouderschokkende instemming haar hoofd af, en Herman stiklacht zacht, om Eli’s benauwdheid.

„Een krummel een ongeluk,” roept Ozer boos, „dat ik het zoo heb bedoeld, of dat hij het zoo bedoelt; vuile smerige ver-dachtmakende praatjes voor een anti-semiet en een Pruisische Jonker.”

„Dan zou’k ’m niet aannemen,” zegt Eli tot Ozer.

„Krummel een ongeluk dat ik’m weerom neem! Het is uit vriendelijkheid en niet anders!”

Eli raakt Ozer’s schouder aan. Die lacht verlegen. Hij heeft bekend, weet Eli nu, waarvoor de gulden is, al valt het hem dan zwaar. En Eli gaat schatrijk weg, met zijn gulden en zijn voor vandaag veroverden pracht van een gekken Oome Ozer. Het is moeilijk onder de menschen precies zoo te handelen als je eigenlijk wil. En staan de anderen hier ook al niet klaar om hem af te vallen? Hij weet dat Ozer hem verlokt heeft tot een zwakheid. Hij bezit geen rijpheid om het in de zuivere schatting van een woord voor zich vast te stellen, maar hij voelt het: dat Ozer hem tot een ijdelheid heeft gebracht. Voor hem is niet de ijdelheid een vertoon van deugd naar buiten, maar een spel met den ernst naar binnen: een omloop in den rechten weg, een verloochening van de degelijkste bevrediging van de eerzucht, voor het beleven van een oogenblik plezier: een ongeduld. Want al zijn daden gaan van eerzucht uit: zijn deugd is geen andere dan dat hij voor die eerzucht steeds solieder, steeds blijvender doelwerk zoekt.

257

17