Jankef's oude sleutel

berusting na de pijn en de bewogenheid, als de stilte van het vleesch na een hevige en langdurige geeseling („och ik heb die smous natuurlijk ook gepest, Pa.”) en ook de slag die zij naar hun voorstelling Eli hebben toegebracht, stemmen hen gevoelig. Want zij hebben geleerd dat de wraak minderwaardig is, en dat de straf aan den misdadiger voltrokken, bij den voltrekker den ernst binnendraagt van de overdenking, die juist de straf als van wraak zuiver, vaststelt. En in dien ernst, vinden zij elkander: twee menschen zwaar van verantwoordelijkheid jegens de wandaad en jegens de maatschappij. Onder den schijn van wreedheid die, uit het oordeel van sommigen, hen drukt, toch niet anders dan zuiver rechtvaardig, en sterk in het opvangen van het kwaad; aan alle kanten gewond. Zij hebben geen woorden noodig om elkander te verstaan; zij verstaan elkaar tot in de kennis van de geringe zwakheden die dien avond in hun bewegingen dringt. Anna is de vrouw: zij heeft op het eind van den avond, nog haar eigen gedachten. In de levende werking van romans, — gedichten zijn een hoogere orde van arbeid en dus pas „kunst” — heeft zij nooit geloofd. Vanavond meent zij dat in het leven wel eens iets zou kunnen gebeuren dat men in romans beschrijft. Want dat heeft zij toch gelezen: dat leed als dit, verwijdering kan opheffen tusschen wie het samen ondergaan, en man en vrouw in verteedering tot elkander drijven. Dit nu met Matthias; het is haar lieve jonge. Als hij zijn oog nog mocht houden (zij gelooft daar niets meer van). En als dan Peter haar dan nog niet zoo verouderd mocht vinden en zich in zijn liefdeleven tot haar blijven bepalen. Dat zou toch ook weer goed voor hun Mat zijn. Dan zou alles nog weer dragelijk worden, en het leven ging goed voor hun verder. Zevenendertig, denkt zij: voor een tweede kind is het wel een beetje laat.

219