Jankef's oude sleutel

hij is pas vyf en veertig en er is week aan week geen cent voor hem te verdienen. En wat gaat hy nou in zijn onrust uithalen: wil Jankef na-doen; gaat een paar schlemielige stukjes stoel en tafel en nog veel schlemieliger gegapte sigaren koopen, bergt die in Jankef zijn schuurtje (omdat Herman en Ozer hem daarmee gek maken) uit angst om ze te verkoopen. Krijgt er zijn vyftien gulden niet voor die hij de gannef nog schuldig is. En zit dan zwaar in de zweet-nood omdat die pest-politie zich de kouwe koorts maakt om die paar frotte stukkies tabak. Stapel-krankzinnige politie die zich druk maakt alsof het om een moord ging: sigaartjes van twaalf stuiver het stuk, vijftien gulden voor het kistje. Zijne van acht voor een dubbeltje zyn beter, zoowaar als-ie het leven heeft. Zitten ze achterheen: als ze godbewaart maar terecht komen! als dat ongeluk maar weer goed gemaakt wordt, dat die hebbedingetjes weer naar de fabriek gaan om in de winkel te kunnen komen voor de gek-met-centen, voor het meneertje dat er zijn anderhalf muntje voor neerlegt omdat-ie anders godbewaart met zijn ryksdaalders geen raad weet. Met geen mensch kan hij er over spreken. Jetje weet er van dat-ie ze gekocht heeft. Dat-ie gehoord heeft dat er wel vijfentwintig van die partijtjes gegapt zyn, en dat de politie ze dan voor den dag wil brengen, dat heeft hij zijn vrouw niet durven vertellen. En dat juist heeft een angst in hem gelegd die hem in bijna louter lijfelijke gevoelens het leven zwaar maakt, en waaraan hij zich, als hij kon, zou willen ontsleuren door nog veel drukkender gevaar stuurloos op zich te laden. Want voor hem, die elk feit alleen afzonderlijk ziet, is het ondoorgrondelijk waarom hij nu tus-schen de klemmen moet zitten. Als een dom dier heeft hij zich in een strik gewerkt, en als een dier kykt hy er naar, en zet op van woede, om dat greepje dat hem belet vry voort te loo-pen. Iemand heeft sigaren gegapt: dat moet diè weten. Mag hij soms die mesjoggene luuks niet goedkoop koopen als hij dat kan? Iedereen koopt alles zoo goedkoop mogelijk. Als dan de wereld zoo gek en zoo brutaal is om hem sigaren af te willen nemen die hy gekocht heeft en hem daarvoor nog te willen straffen, mag hij ze dan niet, tot hij ze verkoopen kan zonder dat die belachelijke wereld het merkt, bij een broer onder brengen? De broer heeft er in geen geval part aan: die kan niets gebeuren, en hy wéét het niet eens. En nu wordt hij pas gewaar dat er een massa van die partijtjes sigaren gestolen zijn, en de politie doet meer moeite om ze te vinden dan hij heeft kunnen denken. Zij kan het zelfs in haar kop krijgen

160