Jankef's oude sleutel

Zoo buiten zichzelf dan als de tweedehands-belangen van de school hem drijven kunnen, een grens die allengs ook de grens van zijn toorn in zijn leven buiten de school is geworden. Maar zijn toorn heeft nog echtheid. Hij legt met wilde wijde oogen het petje voor Eli neer, zonder hem langer dan een tel in het uitwendig verstilde gezicht met de als glazen oogen te zien. Grijpt de deur, gooit nog een blik over de klas, en gaat.

Er is stilte. Van Heynsbergen begint zijn les. Zij gaat buiten Eli om. Af en toe voelt hij een blik naar zijn wielende stilte. De Uil laat hem zijn rust, maar is bijna warm-vriendelijk tegen de Bas, Born en van Wylie: jonges die je toch niet kwalijk kan neme dat ze op zoo eentje niet dol zijn! En is het voor zoo’n jodeventje dan niet het risico van zijn onderneming om hier te kome? Lieve god de een zit den ander op het lijf, dat is het leve. Om daar op alle mogelijke maniere tege in te gaan, nou! het is dwaasheid maar affijn. De haas moet ’t wete of-ie er zich druk om wil make.

Het lijkt Eli geen tien minuten later: de Vaars komt opnieuw binnen. Iedereen denkt dat hij nog wat na te zeggen heeft. De Uil gaat nog eens op zij staan, een tikje verwondering en voorzichtige afkeuring in zijn blik en houding. Maar de Vaars spreekt niet meer over de twist van straks. Hij is tot in het persoonlijke geschokt, en te hevig om alle voorzichtigheid te bewaren.

„En nou heb ik vandaag nog een boodschap voor de heeren,” zegt hij bitter. „Wil meneer Born, en straks de rest, ja der zijn er nog veel meer die een beurt krijgen! even in mijn kamer komen? Daar wacht iemand die ’m graag een verhoor zou willen afnemen!”

Alles kijkt nu naar Eli. Die blikt verschrikt naar de Vaars. „Leefmans,” roept het Hoofd, „staat hier volkomen buiten. Nee, de heeren hebben nog meer bemoeienissen, wat U?” roept hij Born die uit zijn bank is gekomen, nu vlak in het gezicht.

Matthias blijft naar den grond kijken. Hij bereidt zich voor op de strop-gevolgen van zijn gedurfdheden. Politie, dat is duidelijk. Planken, ijzer, ramen, koper, van alles behalve geld, hebben zij als veldratten bij de boeren weggesleept en in heimelijke kuilen ondergebracht, eerst voor tenten in Mexico, toen voor voorloopige tenten hier, daarna om ze voor de reis te ver-koopen, tenslotte louter om ze, in de muitende, verboden rammende dolheid van hun bende-pleizier, aan te pakken, weg te