Jankef's oude sleutel

geit de vader zijn jeugd-idealen aan de onbesuisdheden van het kind, in het vertrouwen dat het zich later, en misschien zelfs beter dan hij, in de arbeidstucht zal voegen. Hij gunt Matthias het voordeel van zijn slechte rapporten, en op een afstand ziet hij glimlachend toe, en wacht het oogenblik af waarop hij krachtig en met hardheid zal ingrijpen. Al weet hij evenmin als de vaders van Matthias’ volgelingen, hoe ver de tijdelijke muit-zucht van de jongens hen drijft.

Natuurlijk is het een prikkelende verschijning voor Matthias en de zijnen op den vroegen ochtend-weg: die joden-jonge met een nog ouwer stukje pet en een nog armoediger jasje dan hij op school draagt. Alleen met zijn ouwen berkenstok stapt hij voort, in een loop-maat, die van de zakelijkheid en niet van de wandeling is. De jacht-bezigheid ten behoeve van hun grootsche ontvluchtings-plan voert den jongens hun scherpste krachten toe: zij voelen dadelijk het geheimzinnige, tweede leven, waarin Eli Leefmans hier gaat, buiten zijn saamzijn met hen op school. Zij voelen een werkzaamheid boven hun leeftijd, en een eigenzinnigen geest, waarvan zij de herkomst, de opgelegdheid, de on-ontkoombaarheid voor Eli niet kennen of kennen willen, en hun buit-lust drijft hen op hem. Matthias is gewend tot en voor Eli te zwijgen; maar hij voelt zich uitzonderlijk sterk hier. Papa heeft hem straks om zes uur uitgelaten, dat wil zeggen, heeft hem op dat vroege uur hooren stommelen en is komen kijken en vragen naar de beteekenis van dat ongewoon-vroege opstaan.

„Matthias, wat wou je doen?”

„Opstaan, Pa, en uitgaan. Fietsen.”

„Waarom dan zoo vroeg?”

„Omdat ik het afgesproken heb, Pa.”

„Waarvoor is dat dan?”

„Voor iets fijns, Pa. Is ’t niet goed?”

Een tel nadenken; een zachte blik van Pa:

„Als je ’t afgesproken hebt, moet je zorgen dat je op tijd bent.” Zij hebben met hun zessen, onder zijn stille, trotsche aanvoering, een half uur lang suizend gereesd, een hachelijk plan met schuldigen hartstocht in haastigheid, orde-oefening en gevaar tot hun uitgelaten tevredenheid klaar gespeeld, en zij trappen in militaire opstelling van twee maal drie weer terug en een eindje om, als zij daar Eli op den weg zien tippelen. Eli is bij den boterboer geweest; hij heeft een killen ochtend achter den rug, en de zon begint den weg naar huis lek-

133