151
wel dit, n.I. dat 4000 gingen (bedoeld wordt de evacuatie van het kamp Vught — Rapp.) en er uit Sachsenhausen 320 in Schwerin aankwamen.
De in Klinker (buitencommando van Sachsenhausen — Rapp.) gestationneerde gevangenen zijn allen wegens ondervoeding naar het grote lager teruggevoerd. De hygiënische toestanden enz. vielen in dat kamp zeer wel mede, doch de voedselhoeveelheid, door de Duitsers verstrekt, was veel te weinig. Daarnaast zware arbeid in de bossen bij 12—16 graden vorst deed velen van ondervoeding afknappen. Oedemen waren aan de orde van de dag. Iedere medicus weet, dat, waar een goede weerstand is door de voeding, de infecties geen goede voedingsbodem hebben, doch daar waar ondervoeding is, de ellende niet te overzien is. De rest van het protest kan ik niet nagaan, doch als alle verweer zo dom is als datgene, wat hun brein gedacht heeft samen te stellen omtrent de doodsoorzaak, dan is zulks niet veel bizonders."
D r. M. J. E. M. Steijns (Utrecht):
........... Met opzet spreek ik alleen van verhongering en niet, zoals
dit door het bestuur van het Rode Kruis in hun protest geschiedt, van zware arbeid, mishandeling of vergassen. Immers, wanneer ik een vergelijking maak tussen Vught en de kampen, die ik in Duitsland meemaakte (Oranienburg, Auschwitz en Mauthausen), dan blijkt, dat ook in Vught zware arbeid werd verricht, dat ook in Vught werd mishandeld, maar dat door de uitstekende voedingstoestand, waarin wij daar verkeerden, deze arbeid en mishandeling verdragen werden, zonder dat de dood er op volgde.
Wanneer ik in mijn herinnering terug roep de gewichtsstatistieken, die wij medici in Vught door wekelijks wegen van alle gevangenen met hulp van verplegers, „Blockaltesten” en anderen, maakten, dan zie ik daarin een scherpe daling in de maanden, waarin zgn. Packetensperre het ontvangen van andere dan kampvoeding onmogelijk maakte. In die maanden zag ik ook enige malen hongeroedeem optreden, hetgeen anders in Vught onbekend was. Helaas zijn deze statistieken alleen in onze herinnering bewaard, zoals ook het beeld van het ellendig uiterlijk, de lompige verarmoeding der Hollanders in tegenstelling met andere kampgenoten, voor ons alleen een herinnering uit de Duitse kampen is.
Hoe stellen de zes heren van het voormalige Hoofdbestuur van het Rode Kruis zich een Duits concentratiekamp voor, wanneer zij menen, dat het mogelijk zou zijn geweest statistieken aan te leggen van de door honger omgekomenen? In de Duitse „Leichenpass”, een papier, dat reeds gemakshalve bij onze aankomst in Mauthausen te voren werd ingevuld, kwam als doodsoorzaak alleen „Herz- und Kreis-laufschwache” voor.
Inderdaad zijn in de Duitse kampen duizenden door zware arbeid, mishandeling en vergassing ten gronde gegaan, maar deze mensen waren altijd degenen, die door ondervoeding in dè ellendigste omstandigheden waren geraakt en daarna als Muselmann door