Pakkettenrapport Rode Kruis

112

gekomenen verboden, „als ze iets nodig hebben, komen ze wel naar het consulaat”. Aan het verbod hebben we ons natuurlijk niet gestoord.

7. Ondergedokenen. In een enkel individueel geval kon enige hulp van Zwitserland uit verstrekt worden. Een keer hebben wij op aanvraag uit Nederland onmiddellijk door bemiddeling van Dr. Visser 't Hooft een belangrijk bedrag ten behoeve van ondergedokenen doen uitkeren, waarvoor wij, niet direkt een andere oplossing vindende, persoonlijk garant stonden. Wij deelden dit de Regering mede, doch tenslotte was het de Joint, die het bedrag heeft betaald. Op verzoek van de vertegenwoordigers van de Joint vroegen wij de Regering nogmaals om een bijdrage, doch de Regering weigerde dit kortaf. Uit Holland kwam de bevestiging: „de betreffende organisatie laat ten zeerste bedanken voor de gelden, die haar vanuit Zwitserland bereikt hebben”.

8.    Repatriëring. Ingelicht door de uitgewisselden begrepen wij reeds tijdig, dat het uitblijven van on middellijke, goed georganiseerde hulp bij het einde van de oorlog voor duizenden volkomen uitgezwakte mensen onnodig de ondergang zou betekenen. Wij hebben onze mening daarover aan Londen medegedeeld, prae-adviezen uitgebracht, maar toen noch later ooit kunnen bemerken, dat men aan dit probleem voldoende aandacht besteed heeft. De voorbereidingen door Dr. A. Polak Daniëls, zijn echtgenote en hun hulpéquipe voor de repatriëring uit de kampen, werd door alle andere nationale groepen in Zwitserland terecht openlijk bewonderd en benijd. Dat er zo weinig kon worden bereikt en dat hei geld en de enorme moeite dus grotendeels weg-gegooid waren, is waarlijk hun schuld niet en werkelijk een ontstellend staaltje van onverantwoordelijkheid der verantwoordelijke heren.

Andere hulpmogelijkheden. Tussen als. . . . en dan.. .. zou er onder dit hoofd heel veel te schrijven zijn. Ik moge in hoofdzaak volstaan met er op te wijzen, dat als er beter contact geweest was en meer begrip, initiatief, werklust, bezieling en de voortdurende wil coûte que coûte te helpen, het mogelijke, nee het onmogelijke te doen en zoals we het toen ook steeds zeiden: te wroeten om iets te vinden, dan hàd men ook gevonden. En zelfs als er — wat mij uitgesloten lijkt — niets gelukt was, dan had men tenminste zijn plicht gedaan. Daar echter van deze wil niets gebleken is, is het, op enkele uitzonderingen na, onmogelijk te zeggen, welke mogelijkheden er bij een andere stemming benut hadden kunnen worden. Iedere insider weet met absolute zekerheid, dat die mogelijkheden zich bij een andere werkwijze als het ware van zelf aangeboden zouden hebben, te bewijzen valt dit hoogstens, zij het zwak, uit de kleine resultaten van het J.C.C.-werk.

Indien echter mijn gehele bedoeling bij het schrijven van dit overzicht gelukt is, n.1. enig inzicht te geven in de sfeer, waarin het hulpwerk gedaan werd, dan zal men begrijpen, wat men anders misschien pathetisch zou noemen, dat ik durf verklaren met de hand op het hart: door gebrek aan verantwoordelijkheidsbesef zijn duizenden mensenlevens onnodig verloren gegaan.

Een voorbeeld zullen wij hier geven, dat toevallig wel duidelijk bewijsbaar is. In Februari 1945 kwam het bekende „Musy-transport” (Musy, oud-bondspresident van Zwitserland, was een zeer duistere