Pakkettenrapport Rode Kruis

io8

b.v. de gezant iedere vluchteling bij zich had laten komen om in een lang vraaggesprek na te gaan of diens inlichtingen, wederwaardigheden, hij zelf, dienstbaar gemaakt konden worden aan een hulpwerk, dat hij, de gevolmachtigde zonder opdracht van zijn slapende regering van de eerste noodlotsdag af was gaan organiseren of laten wij het anders stellen, als een van de heren in Londen, de ministers of de regeringscommissaris nu eens zo’n helder ogenblik zou hebben gehad. Mijn vaste overtuiging is, dat de gezant geen enkele opdracht bewust gesaboteerd zou hebben. Zijn aarzelen en gebrek aan initiatief kwamen, naar ik uit vele gesprekken begrepen heb, voort uit een bepaalde opvatting van zijn taak. Ik ben de gezant op zich zelf dankbaar — en heb dit nooit onder stoelen of banken gestoken — voor de keren, dat hij ons — ik zou bijna zeggen desondanks — zeef welwillend geholpen heeft. In bepaalde gevallen, zooals Prof. Meyers, toonde hij zelfs grote belangstelling. Het heeft dus niets te maken met verdoezelen van dergelijke feiten, wanneer ik met des te meer spijt moet constateren, dat ook de gezant volkomen te kort geschoten is. Niet alleen- omdat hij het niet als zijn eigen menselijke en ambtelijke plicht heeft gevoeld het initiatief te nemen en voortdurend actief bezig te zijn, in plaats van een paar vluchtelingen, die als „ongewenste vreemdelingen” door de Zwitserse regerings- en H.M.’s gezantschapspolitiek toch al ten zeerste gehandicapt waren, voortdurend om zijn gunst te laten bedelen, maar vooral omdat het mogelijk was dat volkomen officieel namens hem voortdurend gepoogd werd elke poging iets goeds te doen onmogelijk te maken. Weliswaar wist iedere insider dat dit „namens” niet altijd aan de waarheid ontsproot en is het b.v. voorgekomen, dat wij namens de gezant werden uitgenodigd tot een vergadering met zijn vertegenwoordigers: het hoofd van de afdeling vluchtelingen en de hoofdvertegenwoordiger van het Ned. Rode Kruis, bij welke bespreking ons „namens H.M.’s gezant” ten strengste werd verboden ons hulpwerk voort te zetten, waarop wij een allervriendelijkst die zelfde dag ontvangen briefje tevoorschijn haalden, waarin de gezant ons feliciteerde met onze resultaten en de wens uitsprak, dat wij hierin een aansporing mochten zien op dezelfde wijze voort te gaan. Men moge dit grappig vinden, wij vonden het dit ook, in wezen echter was het droevig, vooral omdat dergelijke gebeurtenissen nooit hebben geleid tot een duidelijk desavoueren door de gezant, waardoor de situatie steeds onoverzichtelijker en moeilijker, het gekuip steeds hinder lijker en de sfeer steeds onaangenamer werd.

Zonder Shakespeariaans te willen spotten, maar in volle ernst meen ik te mogen zeggen, dat die tientallen, waar het nu om gaat en die vele, nauwelijks aanwijsbare anderen in Nederland, Engeland, Zwitserland, die ook iets hadden kunnen doen en het verzuimd hebben op enkele misdadigers na, achtenswaardige mensen zijn, achtenswaardige mensen in het dagelijkse leven, mensen, die op een moment, dat ze iets groots hadden kunnen en moeten doen, gefaald hebben.

Falen is — bij zo’n inzet — onmenselijk, een misdaad, die tenslotte alleen door bet eigen geweten kan worden berecht.

Voordat ik in enige punten het eigenlijke hulpwerk releveer, meen ik een vraag bij voorbaat te moeten beantwoorden. Dit rapport kan