Levensgang, eerste deel

157

begonnen had, niet meer als klover, maar als koopman. Heel gelukkige koopen deed ie, en op den rand van de bedstee waarin Suus verlamd neerlag, liet ie zich nog door d'r uitgeput gezicht leiden, door de schittering van haar oogen, beoordeelde zij met zwakke stem z'n inkoopen, raadde en richtte nog tot 't eind, behoedde 'm voor stroppen en dwalingen. En Levie, sluw en gespitst, pas van de schoenen, hoorde aan, luisterde scherp, leerde alles van z'n vrouw, deed in 't begin precies wat ze wou, verdiende, zonder spekulatie, toch veel geld. Maar toen ze na langen tijd wat beter werd, Levie haar al minder en minder raadplegen kwam, zag ze, dat ie 'n heel andere handelstaktiek had gevolgd dan zij wilde, en dat hij, met minder kennis dan zij, wel honderd maal meer verdiende. Toen begreep ze dat Levie iets was. Met de geslepenheid van z'n scherp loerende natuur, had ie in korten tijd zich overal ingewerkt, en heel gauw 't koopman- met juwelierschap geruild of samengebracht Uiterst lastig voor z'n werklieden, zoog ie ze 't bloed uit; z'n makelaars sloeg ie bijna, 't Bewustzijn van z'n sluwheid bracht honende bedilzucht, en sarrende truken. Niemand had z'n vertrouwen en heel gauw beheerschte ie, met z'n doorrekende, uitgespitste trukenmethode de markt, kon ie als géén ander, voelen aankomen daling en stijging van ruw- en geslepenprijzen. Als iedere juwelier of koopman z'n goed verpatste om 't maar kwijt te zijn uit angst voor 'n voorspelde daling, dan sloot hij, heel geheimzinnig, ijzervast, z'n waar in de brandkast, tot ze na weken drie maal ״de hoogte" ingegaan was, en hij tusschenhands opkoopende tegen verlaagde prijzen, schatten verdiende. Een anderen keer liet ie goed los met verlies zelfs, waar anderen juist vasthielden. Doorzien met rake intuïtie had ie den val van 'n zekere soort diamant. Tusschen de grillige, onberekenbare slingeringen van de prijzen, bleef ie koel z'n kansen wringen en buigen naar z'n hand, als 'n speler, speurend in voor ieder onzichtbare gangetjes en spleetjes, waaraan geen sterveling vóór hém ooit gedacht had of bij kon komen. Ook Suus voelde, dat ze daar niet tegenop kon; toch vreesde ze den een of anderen dag 'n val. Want telkens ging ie schijnbaar tegen dingen in die vallen moesten; maar rijker, trotscher, weelderiger en ongenaakbaarder werd Bresser.

Toen eindelijk de eerste razernijen der koop-weelde over waren, en hij, met de sluwe zekerheid van z'n natuur, niet meegedaan had aan verteeruitspattingen en joodsche orgieën om 'm heen, begreep ie dat z'n bereken- en handelszucht zich nog veel meer moesten verdiepen en ingraven tegen de konkurrentie, dat ie met nog meer verbittering moest werken. Want zelf doorzag ie, dat ie in de Kaap en daarna onder den vraag-aandrang, veel te veel zich had moeten laten donderen door den wil van den werkman, die z'n onmisbaarheid 'n beetje voelde. En ook hij had 't stilletjes voorzien; z'n aparte handelsstreken en vernuftigheden waren langzamerhand afgekeken; hij was niet meer alleen baas; men volgde hem in alles na, in alles. Toen bleef ie voornaam bijna weg van de klub, en juwelierde in