Levensgang, eerste deel

148

— Ziet u nou 's hier juffrouw, . . . 'k begrijp heel goed, dat wij mekaar toch nooit en nimmer kunne verstaan . .. U voelt alleen voor 't mooie,. .. 't hooge, .. . 't ideale, en waar ik voor voel, mit m'n heele ziel, is iets doods, iets zonder leve,. .. iets lagers, iets heel grofs en plats, niet waar ?. . . Dat noeme ze allemaal érg stoffelijk, jacht op voordeel;. .. u en uw vriende voele allen iets hóógs,. ,. iets waar wij ploeteraars te plat, te nietig en te grof voor zijn... Ja ziet u, nou kan me uw lach niks meer schele,.. . want 'k voel al lang iets in me ontdooi e;... ik zou inééns wel in u wille overstorte, wat 'k voel, en duizende met mij, düizende, hoort u! . .. die allemaal zoo maar vechte voor hun brood, maar vloeke tegen 't lot, dat hun vastgebonde heeft aan hun mole, in de fabriekshel... O juffrouw! ik wou u wel es hier in me binnenste trekke, om u, als ik zelf heel kalm bin, es te late voele wat daar binnenin brandt en woelt. . . U zou zien dat ik en honderde mit me, dolgraag wille geniete van alles wat mooi is. .. Ziet u, en als Tc nou goed naga wat u straks gezegd heb, dan voel 'k toch aldoor maar dat verschrikkelik wreeë in uw spreke .. . Ziet-u, ik hoop maar dat de juffrouw 't me niet kwalijk neemt,. .. maar 'k zou nooit zoo iets wille voele;. .. mènsche zijn toch altijd meer dan schilderije;... en 'k voel alles, alles voor 't geluk van m'n getrapte makkers, ziet-u?... en voor hun verongelukte kinders en vrouwe; ... de maatschappij is toch óók natuur,... waarom alleen nou wóud, bóome, landerije of zee?

'n Oogenblik bleef Hein stil; er dreef starre geestdrift in z'n oogen. Alsof ie zag wat ie zeggen wou, ging ie voort, zacht:

— O, d'r zijn nachte juffrouw, dat 'k geen óog dicht kan doen,... dan droom 'k van alles, alles... en van wat mooi is ook, ziet-u ?... Dan heb 'k zulke rare dinge in me hoofd, en dan inééns zie 'k boome,... en stukke wei, zooas 'k ze gezien heb as de zon onderging, ... of zooas pas, zoo'n heerlijke hemel, .. . nét brand achter de winterboome, mit van die luchte, as góud, diep, ziet u? . .. met groen en met rood! . . . nee! . . . met allemaal andere kleure, die 'k zóo weer voor me zie, ziet u ?. .. en dan leg 'k wakker, en dan zie 'k nóg meer,... en dan ineens gaat 't weer weg, dood, nét of 't voor me wegsmelt, al dat zinkende goud,... en dan zie 'k weer om me heen, en dan .. . alles is zwart; . ., ik zie m'n arm zusje, d'r afgetobd hoofdje, en al 't leed om me heen, zoo scherp, zóó schérp. .. om te huile ziet-u! .. . Dan ga 'k met rooie brandooge naa fabriek, dan zie 'k m'n makkers om me heen; .. . ziet-u,. .. daar staan ze in één werkkoorts. . . Waar kenne ze anders naa grijpe, dan naa w^Tat vlak bij ze is. . . en toch,... gaat u mit ze mee, dan ziet u niet alleen maar werkdiere onder ze; ... dan moet u ze hoore, en u maar es luistere na wat ze verlange, hoe ze wille dat hun gezin hóoger־op komt,. . . hoe ze wille leere, .. . hoe ze snakke naaiets dathun verklaart hoe ze uithun slavernij kenne komme... En de andere ?... ze zijn zoo verdierlijkt gemaakt, juffrouw,... ver-