Levensgang, eerste deel

149

stompt, doordat nooit iemand iets voor ze voelde, oprecht,... met échte liefde!...

Waarom juffrouw, zouê al m'n makkers en al de arbeiders niet nèt zoo goed 't mooie van 'n schilderij kenne voele,... of van 'n mooi boek, as de mensche uit üw stand ? Ik vin, ziet u... nog véél béter kenne ze 't,... omdat ze veel meer geteisterd en getrapt zijn,... véél dieper méevoele, meeverstaan, as d'r iets tot ze spreekt van 't smartelijke uit 't leve,... hóe ook hoog gemaakt of geidealiseerd zoo as u 't noemt, juffrouw... As men ze maar opvoedt,... niet dood knelt tusschen dagelijksche zorrege, en nog es zorrege enne niet alleen net-éve laat leve,... met nieuwe zondagsche broek, mit wat meubeltjes en mit 'n verlokkend spaarbankboekie,... om te bewijze dat ze 't nog zoo kwaad niet hebbe... En... gelooft u maar, die goeie onder ze, die 'n beetje wete wat ze noodig hebbe, late zich niet meer zóó trappe... Ze begrijpe langzamerhand al 'n beetje, dat de rijke allemaal leve van hun arbeid, van 't geld dat hun toekomt,... dat onder de rijke ze kunstenaars kenne worde, omdat haarlie ouêrs ons zwoegers niet géve wat ons toekomt... om zich ook te ontwik-kele;... omdat ze ons bestele... echt bestéle, en daarmee zich zelf en hun kinderen believe!

'n Oogenblikje bleef Hein weer stil. Z'n oogen traanden van geestdrift, en z'n mond lachte breed en bezielend. Daar stond ie, z'n handen nog in beweeg. Van Eva zag ie alleen oogen, oogen starend diep uit donker-fluweel van schitter-appels. Roerloos zat ze. Doorgaand, zachter, begon ie weer:

— Nee juffrouw, u weet niet hoeveel wij naa 't mooie, 't hooge verlange... o zooveel... maar 't zwaar gezwoeg maakt ons dood en, put ons uit... Luister u nóg es... Ik wou dat 'k u heelemaal alles kon zegge,... alles dat niet leek op woorde van debatters die u zoo verfoeit,... ziet u,... alles van 't lijê van ons proletariërs in alle soort werk, waar nooit iets verheffends bijkomt... Ziet u,... 'r zijn wel sprekers die 't in 't openbaar behandele, maar dat is 't niet,... ze blaze wel met woorde, maar 't gevoel 'r in,... waaruit ons dierlijk ploetere mot spreke,... ons verdriet om al wat we wille doen en nóóit kenne, ziet u ? ... dat is zoo maar niet te zégge... dat zijn heel mooie speeche juffrouw, maar god,... as 'k ze hoor, dan breekt 'r wat in me,.. want... nee dat is niet zoo met mooie woorde

te zegge.....................

[Toen 'k laatst bij 'n avondwandelingetje,... uit 'n dorpshuisie... ergens in 'n laan, heel zacht en treurig op 'n orgeltje hoorde spele,... door iemand... die 'k alleen maar in halfduister heb kenne zien,... zoo éffetjes maar verlicht siet u... mit één kaarsie bóven 't orgeltje,... en die 'k daar hoorde mijmere in die donkere toetse,... zoo zacht... en... zoo verdrietig, en... en zoo plechtig,... toen ging 'r 'n rilling over me heen van kop tot teen,.,. want 'k voelde door alles heen... zoo zachies klagende mensche huile;. .. en inééns schoot in me: zie je, daar hé-je nou wat we voele, dat orgeltje huilt om