Levensgang, eerste deel

44

Hein voelde plots iets koud in 'm worden. Was dat nou zijn juffrouw Eva, met die oppervlakkige praatjes, zulk burgerlijk dametjes-geleuter ?... Of be-ironizeerde ze 'm ? Toch zou ie antwoorden alsof ze 't meende?

— Maar juffrouw, hoe komt u er toe, dat iedereen van al dat moois kan geniete ?. . . Met de grootste moeite kan ik es naa 'n koncert gaan,... en wat weet ik dan nog van muziek af? ... 't is maar 'n gevoel van vreemde, huilende dinge in me, as 'k tone hoor... En schilderije zie 'k nooit,... wanneer?... as 'k op de fabriek zit?... en met wie ?... Wie leert ons zien?.. . wie gaat met ons mee ?... Is niet al dat mooie alleen te geniete voor de lui die geld hebbe?... Zijn we niet uitgeputte kerels, die alleen deuge as we hande an ons lijf hebbe? ... Is 't niet maar toeval, as 'r eens 'n enkele onder ons is, die iets echt vóelt voor 't mooie in de natuur ?. .. Ons heele leven toch, juffrouw, is uitslove, wérke, plóetere tot je d'r bij neervalt! .. . Daar heb u geen begrip van, .. . dat ken u alleen van hoore zegge !. .. En dan in ons vak, waar nog wat verdiend wordt... maar duizende en duizende arbeiders onder ons, juffrouw,... die hebbe erger dan 'n slaveleve, al lije ze niet wat-je-noemt honger! . .. Overal is ellende en armoe, overal is verzet en lust tot oproer, overal strijd!. .. Zie juffrouw, ik kan u dat niet allemaal zoo advokaterig netjes zegge, maar 'k voel 't verschrikkelik !. .. Ziet u ?... 't lijkt zoo gauw 'n leege opwinding, omdat 'r zooveel lafheid en holheid onder al de mensche is.. . Geloof u maar niemand, . .. heb maar eerst de echtheid van z'n woorde gevoeld,. . . de eerlikheid as ie zegt dat ie haat, dat ie verafschuwt; as ie zegt dat ie lief hèt. .. Ziet-u ?... want asje niet dol bint van levenskracht, dol van liefde, nie dol bint van wat je verpest, vervloekt, waar je gloeiend en snakkend aan vastzit mit je heele ziel,. . . dan . . . dan is 't maar namaak, .. . leuteringe van lui die óók meelij voele, óók iets wille meestottere mit valsheid en schijnheiligheid!... Maar kom u eens in kringe . . . ziet u ?... waar je an de ooge, an de gezichte kan zien, en an de dade, dat alles, alles diep meenes is, . . . kom u's onder de werkliede, dan zal u schrikke, dat kerels mit zooveel gloed, zooveel vuur in hun lijf, motte opgeleefd worde door de trappe die ze van alles krijge!. .. Och juffrouw, óns leed, die smart en teleurstellinge voelt iemand na zooals ze zijn.. . Nee juffrouw, dat kan u niet meene,... de arbeiders hebbe niks geen schoon; ... ze wete, ze begrijpe niet eens wat u bedoelt, en enkele die 'r naar snakke... ja ziet u,.. . d'r zijn d'r die de helft van d'r leve wille geve, om teleere, te voele, om te zien. . . die 'r zoo oprecht en diep naa verlange!

Plots hield Hein op. Op 't luister-strakke gezicht van Eva trilde 'n licht glimlachje. Met schrik zag ze 't verbleekte en beklamde gelaat van Hols 'n beetje vertrokken, plots stil. —

— Wat doet u ?. . . waarom houdt u ineens zoo op ? — vroeg ze onthutst.

— Och juffrouw, dat lachje daar van u hindert me 'n beetje,