Letterkundig leven, deel 2

201 LITERAIRE WANDELINGEN.

Nauwelijks heeft Anatole France zijn vernielende woorden over Zola ingetrokken: ״I/oeuvre de Zola est mauvaise; il est un de ces tnalheureux dont on peut dire qu'il vaudrait mieux qu'ils ne fussent pas nés. Certes, je ne lui nierai point sa détestable gloire. Jamais homme n'a a ce point méconnu 1'idéal des hommes"... of Barrès zal weer een keitje naar de slapen van den reus slingeren.

Ook modernelingen en jonkies in ons land beginnen weer op hem te schelden omdat hij zoo grof was en het "geestelijke" niet voelde in het leven. Droeve comedie. Van Balzac werd ook altijd zooveel kwaads gesproken over stijl en compositie's. Wie heerscht nti in de literatuur, hij of zijn onbenullige, onbekende bedillers? Laat men in deze het voorbeeld van Erens volgen en zich verheugen in het feit dat, al verlangt hij voor eigen ziels-bevrediging ander soort werk dan van Zola, en van naturalisten in het algemeen, hij de soort grootheid van den meester toch voluit erkent.

Wat Erens in dezen bundel over Michelet schrijft is zeer belangwekkend. Het artikel ״Over kunst" is daarentegen niet veel zaaks. Maar zijn bewondering voor Michelet getuigt van groote objectiviteit. Naar mijn meening ziet hij Michelet's grootheid niet goed, althans niet zoo zuiver als het noodig is om ook den fantomig-profeteerenden visioenair-historicus te begrijpen. Maar toch overal werd zijn opstel zeer lezenswaardig wijl men allerminst kon verwachten van Erens, den toch altijd katholiek-voelende, dat hij den revolutionair-realist Michelet zou verstaan.

Maar zoo staat men ook voor Balzac's bewondering van Walter Scott.

I) Hoogst eigenaardig voor de kenners van Balzac's geestelijke natuur is het te lezen hoe Balzac op zijn beurt weer het werk van Stendh al onderhanden heeft genomen. Inzonderheid ״La Chartreuse de Par m a". Vooral den opbouw der volzinnen en hun grammaticale structuur.