Letterkundig leven, deel 2

LANDLOOPERIJ. !85

al zachter gekraai, dat als in een boog weer steeds klaarder terug kwam," enz.

Dit:.... „en de kippen vielen met vlerkengeschuifel van stok," is van een prachtig innerlijk gezichtsvisioen en omgezet tot een gehoor-hallucinatie. Prachtig dat vleermuis-mysterieuse van dat vlerkengeschuifel, op dèt moment, in dat slaaphol gezien en gevoeld. Al de angst en ellende van dien nacht onder afgrijselijk zwerfvolk leeft in die ééne visie reeds! Het vale van den nieuwen, vreemden dag, en het gekraai dat als een geluidsboog terugklinkt. Het is gansch onbewuste, innerlijke mystiek in dezen realist, maar mooi en visioenair en toch weer zoo simpel en zoo menschelijk en innig. — Bijna ieder ding als schrijver is in Brusse superieur; zijn opmerkingsgave, zijn uitbeelding, zijn zin voor epische groepeering, zijn atmospheer-voelen, zijn typeeringen, zijn niet scheppende, maar rijk gehoorde en toch weer eigen doorwerkte dialoog. Daarom, hoe diep jammer dat in zooveel gedeelten de adem van den koortsigen journalist uithijgt. Het eerste schetsdeel b.v. die tocht met de nachtboot. Wat zou Brusse daarvan niet gemaakt hebben, als hij het alléén als scheppend kunstenaar had mogen bewerken. Nu is er al een innige menschelijkheid in losgebroken; bij breeder en rustiger behandeling zou de stof ook veel dieper stijl-factuur gekregen hebben. Ik bedoel dit. Op 34—48 schrijft hij b.v. het volgende: „Toen ik weer aan dek kwam zaten de nachtmeiden naast elkaar op een baal; haar verlepte gezichten in het grauwe licht van den ochtend, de handen kleumend onder de oksels geduwd. Doodmoe waren hun lijven voorovergezakt en telkens knikten hun hoofden in slaap, maar schrokken weer wakker. En dan tuurden ze verwezen in 't onbekende voor zich uit." —

Dat ontroerend-vereenzaamde van twee rampzaligen