Essay en critiek, Groote figuren

236 GP.OOTE FIGUREN

spattingen en lagere, wreede zinnenlnsten (aphrodisie) aan den getergden geest, of is een geest aan perverse lusten tragischer vastgeklonken geweest.. . Een Priapus-epigoon in vogelverschrikkers-gestalte, een zinnelijk-ronkende bosch-faun in satijnen rok.

. . .Zulk een zielegesteldheid zou Kropotkine nooit hebben kunnen begrijpen. Noch een wispelturig, diabolisch kunstenaar, zwetser en windbuil als Cellini. Dit karakteriseert Kropotkine geheel en verklaart deken-schetsende onaandoenlijkheid van dezen reinen mensch. Kropotkine is te zuiver, te enkelvoudig voor psychische karakter-complicaties. Hij zou in Cellini niet hebben gevolgd, diens uitdagende grootheid, ondanks bluffende vermetelheid. Casanova, braafheids-verachter, roekeloos speler met vrouwlevens en -liefden, verkwistend speler met geld en avonturen, fanatiek speler ook aan de roulette,. . . moest Kropotkine wel innerlijk onbewogen laten. Cellini, den ontembaren phantast, renaissanist, zelfbedrieger, wellusteling, moordenaar, dief, maar grandioos kunstenaar, moést hij wel verfoeien. Zulke phantastische leugenaars en vlindernaturen aanzag hij als gruwelijke gekken. . . als verliefde gekken en gekken die manslag pleegden en roofden voor eigen behoud... En toch is ook deze kuische Groot-Eus, schoon geen amant, een gevaarlijk idealist!... Al is de anarchist Kropotkine, verwoester der huidige maatschappij-orde, . .. een teeder mensch. .. hij blijft, op zijn wijze, een niet minder beangstigend avonturist, die slechts één hymne hoort: vrijheid! Dat is zijn mysticisme!. . . Tegen Porphyrius Petrowitsch's sarrende dialectiek is hij niét, tegen Spencer's dialectiek is hij wél opgewassen. Een natuur immers, die zoo zuiver de geestelijke vreugde, de bedwelmende blijdschap van in-elkaar-overstroomende geestelijke genietingen kon beschrijven, het geluk van het