Essay en critiek, Groote figuren

* REMY DE GOURMONT, BALZAC EN SAINTE-BEUVE 203

schrift wijzigde zich geheel. Bij zijn dood zong een ieder den lof van den grooten kunstenaar.

Sainte-Beuve, bij Balzac's dood, gaf een triest voorbeeld van literairen diplomatenzin. Hij verricht een wonderlijke danse macabre. Indertijd schreef ik reeds: de hoonend hooghartige wijze waarop d'Aurevilly Eugène Poitou heeft afgestraft, dien schelmschen afbreker van Balzac's genie, pleit voor zijn onpartijdigheid. D'Aurevilly valt uit:

״Balzac, en effet, avec ses défauts, avee ses vices de composition, s'il en a, et qu'il fallait nettement déterminer; avec toutes les fautes qu'on serait en droit de lui reprocher, avec tous les desiderata que le bon sens pouvait formuler aux pieds de son génie, Balzac reste tellement colossal encore, que la Critique en est accablée, que !'Imagination en sourit, et que diminué, oui, réellement diminué dans sa stature, il ne nous parait pas moins grand!"

Daarop volgt een striemende afstraffing van het dynastieke meneertje Poitou, dat bibberend om bescherming der heilige Genoveva krijt:

„M. Poitou est moins un critique que le gargon de la Revue des deux Mondes. On reconnait en lui la rancune de cette Revue, qui se souvient de ses anciens procés avec Balzac quand il s'agit de lui faire le sien". („Les oeuvres et les hommes", 4e partie, p. 13).

Ook Henri Duvernois rekent fel af met Balzac's jaloersche vijanden. Hij zegt: leest artikelen over hem,

„truffés de sottises pompeuses et de cuistreries solennelles".

Duvernois snoert een reeks staaltjes van schunnigste Balzac-afmakerij aaneen en geeft Sainte-Beuve en Jules Janin op him gladde bakkesen, zooals Flaubert het had willen doen. Tot slot verklaart hij: Balzac's grootheid kunt ge vooral door zijn vijanden en zijn verachters leeren beseffen. Zij hebben altijd zijn kennis, zijn woeste, doch ongeloofeüjke, onsysthematische veelweterij in