Essay en critiek, Groote figuren

* REMY DE GOURMONT, BALZAC EN SAINTE-BEUVE 201

Van deze bewijsvoering geeft de Gourmont niets. Toch zucht hij: alle oorspronkelijke stijlen kunnen worden becritiseerd.

Vergeet de Gourmont niet, welke scholastische en giftige stomheden Jules Janin schreef, zotternijen over veel oorspronkelijks in Balzae's stijl?¹) En d'Aurevilly's schandelijke gemeenheden over Zola?

Tenslotte, drie figuren treden voor ons uit de ״Promenades littéraires": Gourmont zelf, Balzac, Sainte-Beuve; drieluik. Gourmont is de scepticus, de meest objectieve, de veelzijdige; Balzac, met al zijn scheppings-genie, de wraakgierige, spotzieke en vernielzuchtige, maar alles onder grol en gril van zijn goedaardige woede, die onmiddellijk bereid was krenkingen te herstellen. Sainte-Beuve, in keurende onvastheid, de geleerde, de vernuftige met het vierdubbele karakter, de meest funda-menteele, doch ganschelijk de tegenstelling van eigen woorden over Montaigne:

״Moiïtaigne avait 1'ame simple, naturelle, populaire et des plus heureusement tempérées". (״C. d. L." IV).

Als critici hebben zij slechts historische waarde. Alleen schépper Balzac is bóven Gourmont en Sainte-Beuve, onsterfelijk.

Hoe geweldig ziet De Gourmont den, van ijdelheid en grootspraak schier barstenden romanschrijver Balzac, als hij noteert in zijn ״Journal":

,,Helu les Paysans de Balzac. Personne n'a dit Balzac komme d'État, et c'est peut-être le plus grand komme d'Éfcat de notre

In ״Souvenirs et indiserétions" vertelt Sainte-Beuve's secretaris de verhouding van den criticus tot Loudierre en tot Prof. in de Grieksche taal, Panta-sides, en hoe de criticus hem gebruikte voor zijn arbeid over classieke schrijvers. ״Sainte-Beuve faisait partie de la Ligue Homérique" (p. 139).

Op een andere plaats in dit boek, doet Troubat, Sainte-Beuve's secretaris, ons dien geestdriftigen Prof. Pantasides zien in al zijn liefde voor Grieksche kunst en letteren. Zie ״Souvenirs et indiserétions". pag. 143. 14