Essay en critiek, Groote figuren

* REMY DE GOURMONT, BALZAC EN SAINTE-BEUVE 197

Beuve's artikel van 1834 in de ״Revue des deuxMondes". Balzac echter vergat en vergaf geen beleedigingen. Hij had een weinig:

„la psychologie de 1'éléphant .11 gardait inscrits dans sa cervelle les coups qu'il avait regus et ceux qu'il croya.it avoir recus, puis sournoisement, quand il rencontrait׳ tel de ses ennemis, se livrait sur lui a quelque bon tour. Mais est-ce bien particulier a Balzac? („Prom. lit" Y, p. 238—239).

X

Over literairen haat en wangunst is een boek te schrijven.

Balzac, de hevige sensualist, was een groot kenner der physiologie en hij kende de plaats van de Achilles-pees.

Sainte-Beuve, smuiger en slinksche draaier, angst-wekkend-prikkelbaar, kon echter een poos zijn tegenstander verminken en krenken, zonder dat de wapens zich tegen hem zelf keerden. Amuseur!

Balzac, in rauwe woede, onstuirniglijk hakt er op in of hij bijt en rukt met sarcasme en spot alles stuk. Alleen de drie katten: de mooie, de oude, de magere, liet de geweldenaar ongemoeid of liever Ohampfleury over, die zelfs een boek schreef over Sainte-Beuve's liefde voor zijn poesen.

Wat zou Balzac van Sainte-Beuve en „Port-Royal" maken? Mets. Hij wou ze alleen roem afgrissen. En daarom probeert hij alles, om te doen uitkomen wat een invervelend kletser Sainte-Beuve is. Zelfs Amazone George Sand fluit hij gamin-achtig-tartend weg!

Dit blijkt Balzac's leelijke literaire wraak op Sainte-Beuve. Alles is sanguinisch, boertziek, wreed, fel, hatelijk aan en in Balzac, als hij „Port-Royal" onder het mes neemt; zwaarlijvige ridder Lohengrin, die den zwaan een graalmotief toekweelt en luidruchtig rechtsomkeer