Essay en critiek, Groote figuren

* REMY DE GOURMONT, BALZAC EN SAINTE-BEUVE 191

mee de werkelijkheid, doch bij gebrek aan maatzin vertoont hij potentie, oerkracht. Zijn insolent genie openbaart zich het machtigst in de uitbeelding van figuren, die een gansche sociale groep vertegenwoordigen en vooral in personen, nietsnutters of werkers, in wie hartstochten worden verzinnebeeld.

Hoeveel dieper ziet Pellissier het karakter van tragische grootheid dat Balzac zijn menschen geeft, dan de geleerde Sainte-Beuve en spitszinnige De Gourmont.

De Prof. in de literatuur kan, boven allen smaad en schimp en afbraak van Balzac's taal, stijl en psychologie (hoewel hij zelf ook de dolste dingen zegt over Balzac's gebrek aan psychologie), toch tot deze stoor-looze erkenning komen:

,,Nous ne les oublions plus, nous donnons leur nom aux per-sonnages de la vie réelle qui nous les ont rappelés. Oomme certaines figures de Sha.kespeare et de Molière, ils symbolisent un vice ou une passion", (a. b. p. 464).

Wat Prof. verder schrijft over Balzac's z.g. onzedelijkheid, moest Sainte-Beuve, de ultramontanen-bestrijder, nog eens kunnen lezen!

In ieder geval begreep hij, dat ondanks alle geknoei en mislukking, Balzac's genie evenveel kracht toonde in de synthese, als doordringingsvermogen bij de analyse. Balzac's genie is alomvattend. Deze luidruchtige was immers ook, dagen achtereen, een stil, diep peinzer! En van dezen man roept Pellissier uit:

„Nauwelijks vonden eenige zijner romans genade bij de critiek".

En dan eindelijk het hoofdthema, eeuwig herhaald: Balzac schreef vaak heel slecht. Taal en stijl heel slecht; soms onleesbaar, soms wartaal; koeterwaalsch; nevelig.

Goed, goed, zegt Prof. Pelissier, schrijver zonder smaak, zonder maat, vol phrasiologie en platheden...