Essay en critiek, Groote figuren

190 GP.OOTE FIGUREN

Balzac's verbeeldingskracht noemt Prof. bijna visoe-nair en hemzelf een der wonderlijkste idealisten die ooit bestaan hebben. Kom, kom, geen weeklachten Professor! Gij zijt toch geen loondienaar der lyrische critiek.

Toch ziet Pellissier de ״Comédie Humaine" goed. Ze is vol ongelooflijke avonturen en sprookjesachtigeperso-nagiën. Er leeft in Balzac een heimelijke en hartkloppende lust voor het buitensporige; voor alles wat vreemd, wonderlijk en verborgen is. Zijn mysticisme, argeloos, vermengt zich met zijn kunstvaardigheid. Deze geweldige realist stelt boven de werkelijke wereld, een andere die geheel denkbeeldig en bovennatuurlijk opdoemt.

Dit inzicht van Prof. Pellissier bemachtigen achtenswaardige Sainte-Beuve noch óverknappe De Gourmont. Pellissier zelf mag zijn: een ouderwetsche kopergravure met geheimzinnige lichthoekjes; hij dringt dieper in Balzac's psyche dan menig kinderachtig moderneling.

Voortreffelijk in haar soort, is deze karakteristiek van Balzac's zinsbegoocheling onder heb scheppen:

״On peut dire que 1'auteur de la Comédie humaine a vécu dans une hallucination perpétuelle. Obsédé par son oeuvre, il en arrive a ne plus distinguer ce qu'il invente de ce qu'il voit. Le sang lui monte a la tête. Dans la fièvre du travail, il finit par perdre la notion des choses réelles; il ne reconnait pas, après douze ou quatorze heures de labeur, d'un labeur continu, forcené, incandescent, les rues de son quartier qui lui sont les plus fami-lières. II a le vertige de sa propre imagination. La réalité, pour lui, ce sont les événements et les personnages du monde qu'a créé son cerveau. Qui dit réaliste, dit, par la même, observateur: mais il n'est pas douteux que 1'intuition, dans les romans de Balzac, ne tienne une place considérable". (p. 460, Petit de Julleville: ״Hist. d. 1. Lit. fr.")

Balzac's alles-vergrootende en koortsachtige verbeeldingskracht, overdrijft, omspant en vervormt al