Essay en critiek, Groote figuren

REMY DE GOURMONT, BALZAG EN SAINTE-BEUVE 185

oogenblikken van verteederde terugkeeringen naar godsdienst en mystieken aandrang. Maar hij onderkent dadelijk scherp dit ingewikkelde gemoed...

״qu'une vieille civilisation ait jamais produite".

Ook de groote Flaubert schatte 1'Oncle Beuve (Baude-laire-naampje) niet heel hoog. Hoort slechts in zijn „Correspondance" II:

,,Je n'ai jamais eu grande sympathie pour ce lymphatique coco (Sainte-Beuve)".

YIII

Sainte-Beuve, die meer aanleg had voor het schrijven van een „roman picaresque" dan voor verfijnde volupté-psychologie, erkent natuurlijk veel in Balzac. Maar wat te zeggen van een criticus als Sainte-Beuve, die George Sand bóven Balzac plaatst; die de vroege, leege, armzalige romans van deze vrouw verheerlijkt en Michelet¹) fel minacht! Sainte-Beuve schreef:

„Mme Sand, est-il besoin de le rappeler? est un plus grand, plus sür et plus ferme écrivain que M. de Balzac: elle ne tatonne jamais dans 1'expression". („O. d. L." II, p. 461).

George Sand bóven Balzae te stellen, is op zichzelf een schelmachtige daad. Hoort, na de extatische bewondering van Sainte-Beuve voor George Sand, het bijtende, krenkende en vermorzelende woord van Baudelaire over dit heldendicht van domheid:

„Elle est bete, elle est lourde, elle est bavarde. Elle a, dans les idéés morales, la même profondeur de jugement et la même délicatesse de sentiment que les concierges et les filles entre-tenues. . .

Le Sand est pour le Dieu des bonnes gens, le dieu des concierges

¹ ) „Journal des Goncourt" II: „L&-dessus, il se met k parler de Michelet avec une sorte d'animosité et de rancune colère". (pag. 63). 13