Essay en critiek, Groote figuren

178 GP.OOTE FIGUREN

betastende en alles-omwoelende publiek, manmoedig durfde weerstreven, in zijn vergrovingsneigingen naar sensatie-prikkels, en zijn duldelooze oppervlakkigheid beschimpte; omdat hij het publiek dat het essentieele der dingen uit een instinctmatigen angst voor striemende levensonthullingen weert en slechts zeer weinig van het grootmenschelijk gebeuren innerlijk verwerkt, dwóng, met zijn ernst, zijn stil-tartenden spot en hoon, letterlijk dwóng, lief- en darteldoenerij tegenover wezenlijke schoonheid en diepe kunst schaamvol óp te geven. Zoo klaarlijk ging Sainte-Beuve uit van deze, in zijn tijd eenigszins roekelooze hoofdgedachte, welke hij als een bel liet rinkelen rond de oogen zijner opgeschrikte luisteraars: ook een beschaafd dagbladlezer, onder de stuwende werkingen van tijd en cultuur ademend, moet op een bepaalden dag der week naar één hoek van de krant althans veilig kunnen heenvluchten, zonder angst voor onderdompeling in onbenullige berichtjes en zonder vrees besprenkeld te worden door de niet altijd even welriekende nieuwsfontein der daggebeurtenissen. Hij vlucht naar den hoek, waar hij zijn literatuur-rubriek vindt... Sainte-Beuve dwong, dwóng het publiek te luisteren naar zijn onactueele feuilletons, waar meer van beklijfde dan van het meest brandende en sensationeele dagbericht. Zoo concurreerde hij met de moordende actualiteit door onmiddellijk en geheel zijn ziel, zijn geest, zijn spot, zijn ironie, zijn kennis, zijn zingend en beeldend woord te geven, zijn hart vol leven en licht. Alles daarvan gooide hij te grabbel in het dagblad, het voddige stuk papier, dat van goot naar vuilnisbak en van de prullemand naar den beltwagen gaat. Hij gaf Al zijn kracht aan zijn werk en hij overwon. Want hij leerde langzamerhand zijn lezers (waaronder paaschlammeren) beseffen, dat de literatuur, de kunst en de